De studie bracht verbanden aan het licht tussen veelvoorkomende slaapgewoonten en tekenen van hersenveroudering door bestaande hersenscans en vragenlijsten te combineren. De analyse gebruikte data van meer dan 23,000 middelbare en oudere volwassenen; deelnemers vulden tussen 2006 tot 2010 een basisvragenlijst in en ondergingen ongeveer negen jaar later MRI-scans. Het werk verschijnt in Alzheimer's & Dementia en verbindt onderzoeksteams van de University of Arizona en de University of Southern California.
De scans maten volumes van laesies in de witte stof, plekken van hersenschade die met het ouder worden kunnen toenemen en die gekoppeld zijn aan een hoger risico op dementie, waaronder de ziekte van Alzheimer. Aanvankelijk hing elk van de vijf onderzochte slaapgedragingen samen met grotere laesievolumes. Nadat de onderzoekers rekening hielden met vaatgezondheid en levensstijlfactoren zoals hoge bloeddruk, roken en lichamelijke inactiviteit, bleven drie gedragingen duidelijk gekoppeld.
De drie gekoppelde gedragingen zijn:
- slapen buiten het aanbevolen bereik van zeven tot negen uur (mensen die minder dan zeven uur sliepen hadden grotere laesievolumes),
- vaak dutten overdag,
- en slapeloosheid.
Snurken en onbedoeld overdag doezelen bleven na deze correcties niet geassocieerd. De onderzoekers melden dat er geen duidelijk grotere effecten werden gevonden bij lange slapers, maar dat dit nader onderzoek vraagt in groepen met meer lange slapers. Studieleidster Madeline Ally benadrukte de complexiteit van slaap en de noodzaak van verder onderzoek. Senior auteur Gene Alexander wees erop dat de vragenlijst geen informatie gaf over de lengte of het tijdstip van dutjes, zodat toekomstig onderzoek moet nagaan of korte, incidentele dutjes de hersenen anders beïnvloeden dan langere, frequente dutjes. Alexander benadrukte dat slaap een potentieel wijzigbare risicofactor is en dat het verbeteren van slaapkwaliteit mogelijk kan helpen bij het verminderen van hersenveroudering en het verlagen van het risico op dementie.
Moeilijke woorden
- hersenveroudering — proces waarbij de hersenen ouder worden
- laesie — beschadigde plek in weefsel of orgaanlaesies, laesievolumes
- witte stof — deel van de hersenen met zenuwvezels
- vaatgezondheid — gezondheid van de bloedvaten in het lichaam
- levensstijlfactor — gewoonten en keuzes die gezondheid beïnvloedenlevensstijlfactoren
- associëren — een relatie of verband aangeven tussen dingengeassocieerd
- slapeloosheid — moeilijkheden om in slaap te vallen of te blijven
- dutje — korte slaap tijdens de dagdutjes
Tip: beweeg de muisaanwijzer over gemarkeerde woorden in het artikel, of tik erop om snelle definities te zien terwijl je leest of luistert.
Discussievragen
- Welke veranderingen in iemands levensstijl zouden volgens jou relevant zijn om de slaap te verbeteren, gezien de mogelijke link met hersenveroudering?
- Hoe kan toekomstig onderzoek volgens de tekst dutjes beter meten om verschillende effecten op de hersenen te onderscheiden?
- Welke beperkingen van deze studie noemt de tekst en waarom zijn die belangrijk voor de interpretatie van de resultaten?
Gerelateerde artikelen
Blootstelling aan geweld gekoppeld aan meer tabaksgebruik
Onderzoek toont een sterke samenhang tussen blootstelling aan geweld en sigaret- en e-sigaretgebruik bij tieners. De studie gebruikte gegevens van de CDC en vond ook dat de kloof tussen jongens en meisjes tussen 2021 en 2023 veranderde.
Leren lopen met een robotische onderbeenprothese verandert het lichaamsbeeld
Een studie onderzoekt hoe mensen een robotische onderbeenprothese in hun lichaamsbeeld opnemen tijdens oefening. Deelnemers verbeterden in lopen, maar hun waarneming van hun bewegingen werd onnauwkeurig en soms te positief.
Slaaptekort kan verklaringen in de rechtszaal vervormen
Nieuw onderzoek van Iowa State University laat zien dat slaaptekort geheugen, oordeelsvorming en gedrag kan veranderen. Daardoor kunnen verklaringen en bekentenissen minder betrouwbaar zijn; de auteurs adviseren registratie, videoregistratie en nieuwe protocollen voor verhoren.
Spitsmuizen laten organen krimpen om de winter te overleven
Twee studies tonen dat Euraziatische gewone spitsmuizen in de winter hun hersenen en andere organen laten krimpen (het Dehnel-fenomeen) om minder energie te verbruiken. Wetenschappers onderzochten de genetische en chromosomale mechanismen achter dit proces.