Kurt en schapenmelk in zuidelijk Kazachstan ^{CEFR B2}

Schapenmelk was tot het begin van de 20e eeuw de ruggengraat van de nomadische zuivelcultuur in Kazachstan. In de late 17e eeuw domineerden paarden en schapen de kuddes, terwijl koeien en kamelen samen slechts ongeveer 1 procent vormden. Een etnografische enquête uit 1922 rapporteerde dat koemelk ongeveer 10 procent van het zuivelgebruik uitmaakte. Tijdens de Russische kolonisatie en later in de Sovjettijd werden koeien belangrijker, omdat ze beter pasten bij vestigingspolitiek, veranderende handel en industriële verwerking.

De auteur en haar team gingen op zoek naar gemeenschappen waar men nog schapen melkt en reisden naar een dal dat alleen per paard bereikbaar is. Ze bezochten grootouders Nesipkhan en Rozikul en zagen hoe Rozikul een schaap melkte terwijl de kleinzoon Elzhas hielp. Het tafereel liet zien hoe praktische kennis van melken met handen en gebaren aan jongere mensen wordt doorgegeven en hoe het rustige ritme van het pastorale leven blijft bestaan.

Het melken begint begin augustus, nadat jonge lammeren van hun moeders zijn gescheiden. Boeren melken eerst om de dag, daarna om de twee dagen, en na drie tot vier weken droogt de melk grotendeels op. Schapen geven het meeste melk in de eerste 60 dagen van de lactatie. Volgens Rozikul kunnen 250–300 schapen tijdens het seizoen ongeveer 70 kg kurt opleveren en enkele karyn mai van elk 5–6 kg; karyn mai is boter die in een schapenmaag wordt bewaard.

Deskundigen merken op dat schapenmelk in Kazachstan niet op industriële schaal wordt geproduceerd en dat schapen vooral voor vlees worden gehouden. De praktijk van handmatig melken is nu zeldzaam en het is nog onduidelijk of deze traditie zich buiten enkele gemeenschappen zal herstellen of verspreiden.