Kurt en schapenmelk in zuidelijk KazachstanCEFR B2
22 okt 2025
Gebaseerd op Vlast.kz, Global Voices • CC BY 3.0
Foto door Fadhil Abhimantra, Unsplash
Schapenmelk was tot het begin van de 20e eeuw de ruggengraat van de nomadische zuivelcultuur in Kazachstan. In de late 17e eeuw domineerden paarden en schapen de kuddes, terwijl koeien en kamelen samen slechts ongeveer 1 procent vormden. Een etnografische enquête uit 1922 rapporteerde dat koemelk ongeveer 10 procent van het zuivelgebruik uitmaakte. Tijdens de Russische kolonisatie en later in de Sovjettijd werden koeien belangrijker, omdat ze beter pasten bij vestigingspolitiek, veranderende handel en industriële verwerking.
De auteur en haar team gingen op zoek naar gemeenschappen waar men nog schapen melkt en reisden naar een dal dat alleen per paard bereikbaar is. Ze bezochten grootouders Nesipkhan en Rozikul en zagen hoe Rozikul een schaap melkte terwijl de kleinzoon Elzhas hielp. Het tafereel liet zien hoe praktische kennis van melken met handen en gebaren aan jongere mensen wordt doorgegeven en hoe het rustige ritme van het pastorale leven blijft bestaan.
Het melken begint begin augustus, nadat jonge lammeren van hun moeders zijn gescheiden. Boeren melken eerst om de dag, daarna om de twee dagen, en na drie tot vier weken droogt de melk grotendeels op. Schapen geven het meeste melk in de eerste 60 dagen van de lactatie. Volgens Rozikul kunnen 250–300 schapen tijdens het seizoen ongeveer 70 kg kurt opleveren en enkele karyn mai van elk 5–6 kg; karyn mai is boter die in een schapenmaag wordt bewaard.
Deskundigen merken op dat schapenmelk in Kazachstan niet op industriële schaal wordt geproduceerd en dat schapen vooral voor vlees worden gehouden. De praktijk van handmatig melken is nu zeldzaam en het is nog onduidelijk of deze traditie zich buiten enkele gemeenschappen zal herstellen of verspreiden.
Moeilijke woorden
- ruggengraat — belangrijkste steun of basis van iets
- nomadisch — levenswijze zonder vaste woonplaats voor herdersnomadische
- etnografisch — onderzoek van culturen en gewoonten van mensenetnografische
- vestigingspolitiek — beleid om mensen op een vaste plaats te laten wonen
- pastoraal — betrekking op het leven van herders en hun veepastorale
- lactatie — periode waarin een dier melk produceert
- kurt — traditioneel gestremd zuivelproduct van schapenmelk
- karyn mai — boter die in een schapenmaag wordt bewaard
- industriële verwerking — bewerking of productie van voedsel in fabrieken
Tip: beweeg de muisaanwijzer over gemarkeerde woorden in het artikel, of tik erop om snelle definities te zien terwijl je leest of luistert.
Discussievragen
- Waarom denk je dat schapen in Kazachstan vooral voor vlees worden gehouden en niet op industriële schaal voor melkproductie? Geef redenen uit de tekst of uit je eigen kennis.
- Welke stappen zouden gemeenschappen kunnen nemen om de traditie van handmatig schapenmelken aan jongere generaties door te geven? Noem concrete voorbeelden.
- Wat kunnen de gevolgen zijn van de verschuiving van schapen naar koeien voor het pastorale leven en de lokale cultuur? Geef mogelijke voordelen en nadelen.
Gerelateerde artikelen
Festival voor pigeon peas in Diego Martin
In Diego Martin startte Florence Warrick-Joseph een festival voor de peulvrucht pigeon peas. Het eerste festival was in 2015 en buurtbewoners deelden recepten. Er ontstonden nieuwe gerechten, een receptenboek en plannen voor verkoop van producten.
Creative Australia herstelt kunstenaars voor Biënnale van Venetië
Creative Australia heeft besloten Khaled Sabsabi en Michael Dagostino weer te benoemen als Australische kandidaten voor de Biënnale van Venetië 2026. De terugdraaiing volgde op publieke discussie, een senaatshoorzitting en een onafhankelijke beoordeling.
Expert over kunstmatige voedselkleurstoffen en gezondheid
Een voedingsdeskundige van Syracuse University legt uit welke zorgen er zijn over kunstmatige kleurstoffen in voedsel. Ze bespreekt mogelijke effecten op de ontwikkeling van kinderen, herformulering door fabrikanten en ongelijkheid in blootstelling.
Rapport: samenwerking grote bedrijven maakt hulpmiddelen duur voor boeren
Een rapport van IPES-Food waarschuwt dat nauwe banden tussen grote landbouw- en technologiebedrijven moderne digitale hulpmiddelen onbetaalbaar maken voor kleinschalige boeren. Het noemt zorgen over datacontrole, lock-ins en commercieel gebruik van traditionele kennis.