Kurt en schapenmelk in zuidelijk KazachstanCEFR B2
22 okt 2025
Gebaseerd op Vlast.kz, Global Voices • CC BY 3.0
Foto door Fadhil Abhimantra, Unsplash
Schapenmelk was tot het begin van de 20e eeuw de ruggengraat van de nomadische zuivelcultuur in Kazachstan. In de late 17e eeuw domineerden paarden en schapen de kuddes, terwijl koeien en kamelen samen slechts ongeveer 1 procent vormden. Een etnografische enquête uit 1922 rapporteerde dat koemelk ongeveer 10 procent van het zuivelgebruik uitmaakte. Tijdens de Russische kolonisatie en later in de Sovjettijd werden koeien belangrijker, omdat ze beter pasten bij vestigingspolitiek, veranderende handel en industriële verwerking.
De auteur en haar team gingen op zoek naar gemeenschappen waar men nog schapen melkt en reisden naar een dal dat alleen per paard bereikbaar is. Ze bezochten grootouders Nesipkhan en Rozikul en zagen hoe Rozikul een schaap melkte terwijl de kleinzoon Elzhas hielp. Het tafereel liet zien hoe praktische kennis van melken met handen en gebaren aan jongere mensen wordt doorgegeven en hoe het rustige ritme van het pastorale leven blijft bestaan.
Het melken begint begin augustus, nadat jonge lammeren van hun moeders zijn gescheiden. Boeren melken eerst om de dag, daarna om de twee dagen, en na drie tot vier weken droogt de melk grotendeels op. Schapen geven het meeste melk in de eerste 60 dagen van de lactatie. Volgens Rozikul kunnen 250–300 schapen tijdens het seizoen ongeveer 70 kg kurt opleveren en enkele karyn mai van elk 5–6 kg; karyn mai is boter die in een schapenmaag wordt bewaard.
Deskundigen merken op dat schapenmelk in Kazachstan niet op industriële schaal wordt geproduceerd en dat schapen vooral voor vlees worden gehouden. De praktijk van handmatig melken is nu zeldzaam en het is nog onduidelijk of deze traditie zich buiten enkele gemeenschappen zal herstellen of verspreiden.
Moeilijke woorden
- ruggengraat — belangrijkste steun of basis van iets
- nomadisch — levenswijze zonder vaste woonplaats voor herdersnomadische
- etnografisch — onderzoek van culturen en gewoonten van mensenetnografische
- vestigingspolitiek — beleid om mensen op een vaste plaats te laten wonen
- pastoraal — betrekking op het leven van herders en hun veepastorale
- lactatie — periode waarin een dier melk produceert
- kurt — traditioneel gestremd zuivelproduct van schapenmelk
- karyn mai — boter die in een schapenmaag wordt bewaard
- industriële verwerking — bewerking of productie van voedsel in fabrieken
Tip: beweeg de muisaanwijzer over gemarkeerde woorden in het artikel, of tik erop om snelle definities te zien terwijl je leest of luistert.
Discussievragen
- Waarom denk je dat schapen in Kazachstan vooral voor vlees worden gehouden en niet op industriële schaal voor melkproductie? Geef redenen uit de tekst of uit je eigen kennis.
- Welke stappen zouden gemeenschappen kunnen nemen om de traditie van handmatig schapenmelken aan jongere generaties door te geven? Noem concrete voorbeelden.
- Wat kunnen de gevolgen zijn van de verschuiving van schapen naar koeien voor het pastorale leven en de lokale cultuur? Geef mogelijke voordelen en nadelen.
Gerelateerde artikelen
Danielle Dieffenthaller, maker van Westwood Park, overleden
Op 22 november kondigde Kes the Band de dood aan van Danielle Dieffenthaller. Zij was een Trinidadiaanse televisie- en filmproducent en regisseur, bekend van Westwood Park. Ze kreeg in 2018 nierfalen en overleed op 60‑jarige leeftijd.
China en voedselverspilling: van bord tot productie
China heeft een groot duurzaamheidsprobleem door hoe voedsel wordt geproduceerd en gegeten. Veel eten wordt weggegooid bij banketten en thuis; campagnes en een wet proberen verspilling te verminderen, maar ook productieverliezen zijn groot.
