Xung đột ở Vùng Vịnh, bắt đầu leo thang sau khi Hoa Kỳ và Israel tiến hành các cuộc tấn công vào Iran vào ngày 28 February, đã dẫn tới nhiều đợt ném bom và không kích. Đầu tháng Ba, một cuộc không kích vào cơ sở hạ tầng năng lượng gần Tehran khởi phát các đám cháy lớn và cột khói đen phủ thành phố. Mục tiêu ban đầu gồm kho dự trữ dầu và mạng lưới vận chuyển nhiên liệu ở Tehran và tỉnh Alborz, sau đó lan tới các cơ sở lớn hơn như mỏ khí South Pars và nhà máy lọc dầu Asaluyeh. Các vụ tấn công đáp trả và mở rộng tiếp tục ảnh hưởng tới cơ sở hạ tầng năng lượng ở Qatar, United Arab Emirates, Saudi Arabia và Kuwait.
Các chuyên gia mô tả nhiều loại chất ô nhiễm có thể giải phóng từ bom và vị trí cháy. Alaaeddin Alsbaiee của BASF Chemicals liệt kê một số chất ô nhiễm chính:
- oxit nitơ (NOx), oxit lưu huỳnh (SOx) và cacbon monoxit (CO)
- hợp chất hữu cơ độc hại và khói cacbon
- hạt mịn có đường kính nhỏ hơn PM 2.5
Những chất này có thể theo gió di chuyển, làm tăng nguy cơ bệnh hô hấp, đặc biệt ở trẻ em và người cao tuổi. Tổ chức Y tế Thế giới đã cảnh báo về ô nhiễm từ các kho nhiên liệu đang cháy ở Tehran, và các báo cáo về "mưa đen" gợi ý sự hiện diện của hợp chất nguy hại trong khí quyển. Richard Marcantonio của University of Notre Dame cảnh báo rằng các chất ô nhiễm có thể tồn lưu trong môi trường nhiều thế hệ hoặc lâu hơn. Alsbaiee bổ sung rằng rò rỉ dầu có thể làm giảm oxy trong nước, gây hại cho cá và sinh vật thủy sinh, đồng thời làm suy yếu độ phì nhiêu của đất.
Việc phụ thuộc nhiều vào công nghệ khử mặn ở Vùng Vịnh làm tăng rủi ro cho nguồn nước. Mohamed Dawoud của Abu Dhabi Environment Agency cho biết tràn dầu có thể đến ống hút của nhà máy khử mặn trong vài giờ hoặc vài ngày, làm tắc màng lọc, giảm hiệu suất và buộc phải tạm ngừng; một nghiên cứu trước đó cũng ủng hộ tốc độ lan truyền này. Các nhà nghiên cứu, trong đó có Panagiotis Kosmopoulos, khuyến nghị giám sát theo thời gian thực bằng vệ tinh và trạm mặt đất để chính quyền và tổ chức đánh giá ô nhiễm kịp thời và bảo vệ sức khỏe cộng đồng cùng các cơ sở hạ tầng nước quan trọng.
Từ khó
- cơ sở hạ tầng — hệ thống và công trình cần thiết cho hoạt động
- khử mặn — loại bỏ muối khỏi nước biển để uống
- hạt mịn — những hạt rất nhỏ trong không khí
- rò rỉ — chảy hoặc thoát ra ngoài không kiểm soát
- ô nhiễm — sự có các chất gây hại trong môi trường
- phì nhiêu — khả năng đất nuôi dưỡng cây trồng
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Theo bạn, ô nhiễm từ các kho nhiên liệu và đám cháy có thể ảnh hưởng lâu dài tới sức khỏe cộng đồng và nền kinh tế ở Vùng Vịnh ra sao? Hãy nêu ví dụ dựa trên bài.
- Các biện pháp giám sát theo thời gian thực (vệ tinh và trạm mặt đất) được nêu trong bài có thể mang lại những lợi ích cụ thể nào trong việc bảo vệ nguồn nước và dân cư?
- Ngoài giám sát, bạn đề xuất những hành động nào để giảm rủi ro cho cơ sở hạ tầng năng lượng và nhà máy khử mặn trong tình huống tràn dầu hoặc khói độc?
