Trong hai thập kỷ qua, một số nước thuộc vùng Hạ Sahara châu Phi đã thấy tuổi thọ tăng và tỷ lệ tử vong trẻ dưới 5 tuổi giảm mạnh. Tuy nhiên các xu hướng gần đây cho thấy sức ép khiến tiến trình này chững lại hoặc đảo chiều.
Năm 2024, châu Phi có hơn 270 triệu ca sốt rét, chiếm phần lớn ca toàn cầu, và gần 595.000 ca tử vong. Tỷ lệ tử vong ở trẻ em đang có xu hướng tăng trở lại. Gần ba phần tư các ca tử vong ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ liên quan đến nhiều tình trạng cùng lúc, như sốt rét, suy dinh dưỡng và viêm phổi.
Nhiều hệ thống y tế dựa vào chương trình theo chiều dọc, chuyên cho từng bệnh; cách làm này đã cứu nhiều mạng sống nhưng dẫn tới phân mảnh khi ưu tiên tài trợ thay đổi. Nghiên cứu cũng thiên về các thử nghiệm sản phẩm và kết quả ngắn hạn, còn nghiên cứu hệ thống và triển khai thì thiếu kinh phí.
Cần tăng cường nghiên cứu lâm sàng và nghiên cứu triển khai ngay trong hệ thống địa phương, gần cộng đồng bị ảnh hưởng. Ví dụ ở Kenya, mô hình của KEMRI-Wellcome liên kết cộng đồng, nghiên cứu và chính sách; sáng kiến như CHAMPS cung cấp dữ liệu kịp thời để hướng chính sách về tử vong trẻ em và kháng sinh.
Từ khó
- tuổi thọ — số năm trung bình một người sống
- tử vong — kết thúc cuộc sống của một người hoặc trẻca tử vong
- phân mảnh — bị chia nhỏ, thiếu liên kết giữa các phần
- triển khai — thực hiện hoặc đưa vào hoạt động một chương trình
- sức ép — áp lực hoặc lực đòi hỏi thay đổi
- kháng sinh — thuốc dùng để diệt hoặc ngăn vi khuẩn
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Tại sao bạn nghĩ nghiên cứu được thực hiện gần cộng đồng lại quan trọng hơn nghiên cứu ở xa?
- Hãy nêu một lợi ích và một hạn chế của chương trình y tế theo chiều dọc dựa trên nội dung bài.
- Theo bạn, những bước cụ thể nào có thể giúp giảm tử vong trẻ em trong các khu vực bị ảnh hưởng?
Bài viết liên quan
Dùng nhiều hình thức cần sa tăng nguy cơ uống rượu quá mức ở học sinh lớp 12
Một nghiên cứu từ Đại học Buffalo cho thấy học sinh lớp 12 dùng hai hoặc nhiều phương thức cần sa có nguy cơ cao hơn về uống rượu quá mức gần đây. Nghiên cứu dùng dữ liệu khảo sát 2018–2021 của chương trình Monitoring the Future.