Một công trình đăng trên Science Advances cho thấy tác động sức khỏe của Cách mạng Công nghiệp ở Anh không đồng đều theo một mô hình phức tạp. Nhóm nghiên cứu, với các nhà khoa học từ University of Miami, Ohio State University, Michigan State University và Smithsonian Institution, khảo sát hài cốt của 94 cá thể từ hai thị trấn thế kỷ 18–19: South Shields (khu công nghiệp) và Barton-upon-Humber (vùng nông thôn).
Nhóm lấy mẫu xương dài, chủ yếu là xương đùi, từ người trưởng thành và vị thành niên để đo nồng độ asen, bari và chì. Những kim loại này tích tụ trong xương và được dùng làm dấu hiệu phơi nhiễm mãn tính. Kết quả cho thấy mức phơi nhiễm tạo thành một phổ rộng, bị chi phối bởi nghề nghiệp địa phương, bối cảnh xã hội và đặc điểm cá nhân; không thể tóm gọn chỉ bằng phân chia thành thị–nông thôn.
Đáng chú ý, tại South Shields phụ nữ có nồng độ asen và bari cao hơn so với nam cùng cộng đồng và so với phụ nữ ở Barton-upon-Humber. Một thách thức kỹ thuật là phân biệt kim loại vào xương trong đời sống với ô nhiễm xâm nhập sau khi chôn. Ali Pourmand, giáo sư địa khoa tại Rosenstiel School thuộc University of Miami, giải thích nhóm so sánh ký hiệu đồng vị Pb và Sr trong đất chôn và xương bằng máy phổ khối lượng đa bộ thu tại Neptune Isotope Lab; thành phần đồng vị khác biệt hỗ trợ rằng kim loại phản ánh phơi nhiễm trong cuộc sống.
Nghiên cứu nhấn mạnh giá trị của dữ liệu sinh-khảo cổ học để hiểu cách thay đổi công nghiệp ảnh hưởng sức khỏe, và có thể giúp phát hiện bất công lịch sử cũng như hướng dẫn chính sách. Công trình được tài trợ một phần thông qua Neptune Isotope Lab tại Rosenstiel School. Nguồn: University of Miami.
- Địa điểm: South Shields và Barton-upon-Humber
- Chất đo: asen, bari, chì
- Phương pháp: đồng vị Pb và Sr, máy phổ khối lượng đa bộ thu
Từ khó
- phơi nhiễm — tiếp xúc với tác nhân gây hại lâu dài
- đồng vị — dạng nguyên tử của một nguyên tố khác số nơtron
- hài cốt — xác hoặc phần còn lại của cơ thể người
- tích tụ — tích lũy dần theo thời gian trong mô
- bối cảnh — hoàn cảnh xã hội và môi trường xung quanhbối cảnh xã hội
- sinh-khảo cổ học — dữ liệu và phân tích từ hài cốt cổ
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Dữ liệu sinh-khảo cổ học có thể giúp phát hiện bất công lịch sử và hướng dẫn chính sách như thế nào? Hãy nêu ví dụ hoặc ý tưởng.
- Những yếu tố nào theo bạn có thể giải thích vì sao phụ nữ ở South Shields có mức asen và bari cao hơn?
- Việc so sánh đồng vị Pb và Sr giữa đất và xương theo bài viết có ý nghĩa gì cho kết luận nghiên cứu? Hãy giải thích ngắn gọn.
Bài viết liên quan
Dùng nhiều hình thức cần sa tăng nguy cơ uống rượu quá mức ở học sinh lớp 12
Một nghiên cứu từ Đại học Buffalo cho thấy học sinh lớp 12 dùng hai hoặc nhiều phương thức cần sa có nguy cơ cao hơn về uống rượu quá mức gần đây. Nghiên cứu dùng dữ liệu khảo sát 2018–2021 của chương trình Monitoring the Future.
