Cryptokokkenmeningitis is een schimmelinfectie die vooral mensen met HIV treft en veel doden veroorzaakt in Sub-Sahara Afrika. De schimmel komt via de luchtwegen het lichaam binnen en kan lange tijd sluimeren. Wanneer het immuunsysteem verzwakt is, verspreidt de schimmel zich naar het centrale zenuwstelsel en kan meningitis veroorzaken. Vroege klachten zijn hoofdpijn, koorts en een stijve nek; later kunnen stuipen, bewustzijnsverlies en gezichtsproblemen optreden.
In 2014 in Lilongwe kregen twee vrouwen, Elube en Patricia, aanhoudende hoofdpijn en raakten bewusteloos. Artsen in Kamuzu Central Hospital voerden lumbaalpuncties uit om de druk in de schedel te verlagen; dit verlichtte de hevige hoofdpijn maar voorkwam niet altijd blijvende schade. Patricia verloor meer dan tien jaar geleden haar gezichtsvermogen.
De WHO adviseerde vroeger amphotericin B deoxycholate via infuus gevolgd door flucytosine vier keer per dag en daarna fluconazol. In 2022 herzag WHO de aanbeveling en raadde één hoge dosis liposomaal amphotericin B aan met 14 dagen flucytosine en fluconazol. Zorgverleners melden dat flucytosine viermaal daags moeilijk in te nemen is; bij bewusteloze patiënten wordt soms een neus-maagsonde gebruikt, maar vergruizing van tabletten kan de werking veranderen.
De Drugs for Neglected Diseases initiative leidt een Phase II-onderzoek in Kamuzu om de behandeling te vereenvoudigen door flucytosine van vier naar twee doses te brengen. De 5FC HIV-Crypto trial gebruikt een sustained-release pellet van Viatris die met water kan worden gemengd en per mond of via een neus-maagsonde gegeven kan worden. De proef nam de helft van de deelnemers op en de resultaten worden in 2027 verwacht. Artsen zeggen dat late presentatie, zwakke diagnostiek en geringe bekendheid in de gemeenschap de sterfte hoog houden.
Moeilijke woorden
- cryptokokkenmeningitis — hersenvliesontsteking veroorzaakt door een schimmel
- immuunsysteem — lichaamssysteem dat beschermt tegen ziekteverwekkers
- sluimeren — tijdelijk aanwezig zonder duidelijke klachten
- centrale zenuwstelsel — hersenen en ruggenmerg belangrijkste zenuwstelsel
- lumbaalpunctie — het verwijderen van vocht uit de wervelkolomlumbaalpuncties
- flucytosine — antischimmelmedicijn dat vaak viermaal daags gegeven wordt
- neus-maagsonde — slang via neus naar maag om voedsel of medicijnen te geven
Tip: beweeg de muisaanwijzer over gemarkeerde woorden in het artikel, of tik erop om snelle definities te zien terwijl je leest of luistert.
Discussievragen
- Waarom kunnen late presentatie en zwakke diagnostiek volgens de tekst de sterfte hoog houden?
- Hoe kan een sustained-release pellet het geven van medicatie voor patiënten makkelijker maken?
- Welke praktische problemen zie je bij het toedienen van tabletten aan bewusteloze patiënten?
Gerelateerde artikelen
Vervulde basisbehoeften hangen samen met veiliger drinken
Onderzoek toont dat mensen met vervulde psychologische behoeften vaker veiliger drinken en minder risico lopen op alcoholmisbruik. Drie studies, met studenten en volwassenen, koppelen autonomie, competentie en verbondenheid aan betere keuzes bij alcohol.
Taurine kan leukemie voeden en botten verzwakken
Onderzoekers vinden dat taurine leukemiestamcellen kan voeden en tegelijk botten kan verzwakken. Een nieuwe studie onderzoekt hoe gebruik van taurine in het beenmerg andere cellen daar schaadt en waarschuwt voor supplementen zonder overleg.
Soedan zet AI in om tekort aan zorg te helpen
Na bijna twee jaar oorlog staat de gezondheidszorg in Soedan onder zware druk. Een hoge functionaris zegt dat kunstmatige intelligentie kan helpen waar dokters en ziekenhuizen wegvallen, maar er is dringend meer personeel, medicijnen en apparatuur nodig.
