Proef in Malawi zoekt eenvoudiger behandeling voor cryptocokkenmeningitis ^{CEFR B2}

Cryptokokkenmeningitis is een schimmelinfectie die vooral mensen met HIV treft en jaarlijks veel slachtoffers maakt in Sub-Sahara Afrika. De schimmel komt via de luchtwegen het lichaam binnen en kan lange tijd sluimeren. Zodra het immuunsysteem verzwakt is, kan de infectie naar het centrale zenuwstelsel verspreiden en meningitis veroorzaken. Vroege klachten zijn onder meer aanhoudende hoofdpijn, koorts en een stijve nek; in een later stadium kunnen stuipen, bewustzijnsverlies en visuele problemen ontstaan.

In 2014 hadden twee vrouwen in Lilongwe, Malawi, maandenlang toenemende hoofdpijn en raakten beide bewusteloos. Bij opname in Kamuzu Central Hospital bleek dat zij HIV-positief waren en cryptococcusmeningitis hadden. Lumbaalpuncties werden uitgevoerd om de druk in de schedel te verlagen; deze ingreep verlichtte vaak de hevige hoofdpijn, maar voorkwam niet altijd blijvende beschadiging. Patricia verloor meer dan tien jaar geleden haar gezichtsvermogen en kreeg dit niet terug.

Historisch adviseerde WHO een week amphotericin B deoxycholate via infuus, gevolgd door orale flucytosine vier keer per dag gedurende 14 dagen en daarna minstens acht weken fluconazol. In 2022 herzag WHO de aanbeveling en raadde zij één hoge dosis liposomaal amphotericin B aan, met 14 dagen flucytosine en fluconazol. Klinische teams melden operationele problemen: flucytosine viermaal daags innemen is moeilijk bij misselijkheid en braken; bij bewusteloze patiënten helpt een neus-maagsonde, maar vergruizen van tabletten kan de biologische beschikbaarheid verlagen.

De Drugs for Neglected Diseases initiative leidt in Kamuzu een Phase II-onderzoek (de 5FC HIV-Crypto trial) om de behandeling te vereenvoudigen door flucytosine-doses te verminderen. De trial gebruikt een sustained-release pellet van Viatris die met water kan worden gemengd en zowel oraal als via een neus-maagsonde kan worden toegediend. Partnerorganisaties in de studie zijn onder meer Tanzania's National Institute for Medical Research, het University of North Carolina Project in Lilongwe, het Luxembourg Institute of Health, FARMOVS en St George's, University of London. De proef heeft de helft van de deelnemers opgenomen en de resultaten worden in 2027 verwacht. Zorgverleners waarschuwen dat zonder behandeling de ziekte vrijwel altijd dodelijk is; meer testen, vroegere zorg en breder gebruik van effectieve schema's kunnen het aantal doden verminderen.