Nghiên cứu do Changping Laboratory dẫn đầu, phối hợp với Washington University School of Medicine in St. Louis và các đối tác, đã xác định mạng hành động soma-nhận thức (SCAN) là vùng não liên quan chặt chẽ đến các triệu chứng cơ bản của bệnh Parkinson. SCAN, được Nico U. Dosenbach mô tả lần đầu trên Nature năm 2023, nằm ở vỏ vận động và kết nối việc lập kế hoạch cùng phản hồi cho chuyển động với các quá trình nhận thức.
Nhóm nghiên cứu phân tích ảnh não của hơn 800 người tham gia ở Mỹ và Trung Quốc. Mẫu gồm bệnh nhân Parkinson đã nhận kích thích não sâu (DBS) hoặc điều trị không xâm lấn như kích thích từ xuyên sọ (TMS), siêu âm tập trung cường độ thấp và thuốc, cùng người khỏe mạnh và người mắc các rối loạn vận động khác. Phân tích cho thấy Parkinson đặc trưng bởi liên kết quá mức giữa SCAN và vùng dưới vỏ não, khu vực tham gia cảm xúc, trí nhớ và kiểm soát vận động.
Các liệu pháp đạt hiệu quả cao nhất khi chúng giảm liên kết quá mức này và giúp bình thường hóa mạch vòng lập kế hoạch-phối hợp hành động. Trong một thử nghiệm lâm sàng nhỏ, 18 bệnh nhân được điều trị bằng TMS nhắm vào SCAN đạt tỷ lệ đáp ứng 56% sau hai tuần, so với 22% ở 18 bệnh nhân nhận kích thích vùng lân cận — tức tăng hiệu quả khoảng 2,5 lần. Vì không cần phẫu thuật, các phương pháp không xâm lấn có thể cho phép can thiệp thần kinh sớm hơn so với DBS.
Bước tiếp theo gồm thử nghiệm lâm sàng với Turing Medical để thử dải điện cực bề mặt trên SCAN nhằm điều trị rối loạn dáng đi và các nghiên cứu về siêu âm tập trung cường độ thấp. Nghiên cứu được hỗ trợ bởi các nguồn như Changping Laboratory, US National Institutes of Health, National Natural Science Foundation of China và một số quỹ nghiên cứu khác.
Từ khó
- mạng hành động soma-nhận thức — vùng não liên quan đến lập kế hoạch và nhận thứcmạng hành động soma-nhận thức (SCAN)
- vỏ vận động — vùng não điều khiển chuyển động cơ thể
- liên kết — mối liên hệ hoặc kết nối giữa các vùngliên kết quá mức
- bình thường hóa — làm cho hoạt động trở về mức bình thường
- kích thích não sâu — phương pháp phẫu thuật để điều chỉnh hoạt động nãokích thích não sâu (DBS)
- không xâm lấn — không cần phẫu thuật hoặc can thiệp mở
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Các phương pháp không xâm lấn có thể mang lại lợi ích gì so với kích thích não sâu (DBS) trong điều trị Parkinson?
- Khi tiến hành thử nghiệm TMS nhắm vào SCAN, những yếu tố lâm sàng hoặc đạo đức nào cần lưu ý?
- Việc nghiên cứu trên mẫu người ở Mỹ và Trung Quốc giúp ích thế nào cho việc áp dụng kết quả vào thực tế?
