Sử dụng kháng sinh không đúng cách tại các trang trại Đông Phi đang trở thành mối đe dọa lớn cho sức khỏe con người, vật nuôi và môi trường. Tại Mbarara, Uganda, có ví dụ nông dân duy trì đàn lớn trong nhiều năm mà không có khám thú y thường xuyên. Dịch vụ thú y hạn chế, chi phí kiểm tra cao và việc bán thuốc thiếu kiểm soát khiến người chăn nuôi thường tự dùng kháng sinh để phòng, điều trị hoặc kích thích tăng trưởng; họ pha thuốc vào nước, trộn vào thức ăn, dùng liều thấp hoặc phiên bản rẻ hơn.
Dữ liệu và báo cáo chuyên gia nêu rõ mức độ nghiêm trọng: Africa CDC ghi nhận tỷ lệ tử vong 27.3 trên 100,000 do kháng thuốc; WHO cảnh báo 4.1 million ca tử vong ở châu Phi đến 2050; một nghiên cứu ước tính 5,620 người tử vong ở Uganda năm 2021, nhiều nhất ở trẻ dưới năm tuổi. Cơ chế lây truyền từ động vật sang người được liên hệ qua trứng, thịt và đất, và các bác sĩ đã báo cáo thất bại với thuốc như penicillin và fluoroquinolones (ciprofloxacin). Nghiên cứu tại Kenya và Uganda cho thấy E. coli, Salmonella và Acinetobacter có hơn 50% kháng ở một số nơi.
Chuyên gia kêu gọi hành động đa ngành do có khoảng trống giám sát, năng lực xét nghiệm yếu, bán thuốc không kiểm soát tại cửa hàng thú y nông nghiệp và nhà thuốc nông thôn, cùng kiểm tra chất lượng sau lưu hành kém. Các biện pháp đề xuất gồm:
- Tăng kiểm tra và đảm bảo chất lượng thuốc thú y.
- Xây dựng giám sát tích hợp giữa con người, động vật và môi trường.
- Giáo dục cộng đồng và chương trình trong trường học.
- Siết chặt thực thi kê đơn và khuyến khích chính sách để thay đổi hành vi chăn nuôi.
Từ khó
- kháng sinh — thuốc để tiêu diệt hoặc ức chế vi khuẩn
- kháng thuốc — tình trạng thuốc không còn hiệu quả điều trị
- giám sát — theo dõi và ghi chép thông tin liên tục
- xét nghiệm — kiểm tra mẫu để phát hiện bệnh hoặc vi khuẩn
- kê đơn — việc bác sĩ viết thuốc cho bệnh nhân
- đa ngành — liên quan nhiều lĩnh vực chuyên môn cùng phối hợp
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Những khó khăn nào nêu trong bài khiến giám sát và xét nghiệm kháng thuốc ở vùng nông thôn khó thực hiện? Hãy nêu ví dụ từ bài.
- Việc xây dựng giám sát tích hợp giữa con người, động vật và môi trường có thể mang lại lợi ích gì và gặp những thách thức nào?
- Chương trình giáo dục cộng đồng nên tập trung nội dung nào để thay đổi hành vi chăn nuôi liên quan đến kháng sinh? Nêu ít nhất hai nội dung.
