Một nhóm nhà nghiên cứu từ Tulane University đã dùng mô hình chuột để so sánh mô thu thập sau khi các nhiễm trùng hô hấp đã được loại bỏ. Công trình, được công bố trên Frontiers in Immunology, nhằm tách các ảnh hưởng chung của các nhiễm trùng đường hô hấp nặng khỏi những tác động đặc trưng của SARS-CoV-2.
Ở phổi, cả hai loại virus đều để lại dấu hiệu tổn thương kéo dài: tế bào miễn dịch không trở về trạng thái nghỉ hoàn toàn và có sự tích tụ collagen, một protein liên quan tới sẹo hóa (fibrosis). Những thay đổi này có thể làm mô phổi cứng hơn và giải thích cảm giác khó thở kéo dài sau nhiễm trùng. Sau nhiễm cúm, phổi còn thể hiện phản ứng sửa chữa rõ rệt khi các tế bào chuyên biệt xuất hiện và bắt đầu tái tạo lớp niêm mạc đường thở; phản ứng sửa chữa này hầu như không xuất hiện sau nhiễm COVID-19.
Sự khác biệt nổi bật nhất nằm ở não: mặc dù không phát hiện virus trong mô não, chuột từng nhiễm COVID-19 vẫn có viêm não kéo dài và xuất hiện các vùng chảy máu nhỏ. Phân tích biểu hiện gen chỉ ra tín hiệu viêm tiếp diễn và rối loạn các đường dẫn liên quan tới điều hòa serotonin và dopamine, những hệ thống ảnh hưởng tới tâm trạng, tư duy và năng lượng. Các tác giả cho rằng thay đổi mạch máu và miễn dịch có thể góp phần vào các triệu chứng thần kinh kéo dài như sương mù não, mệt mỏi và thay đổi tâm trạng.
Kết quả nghiên cứu đề xuất cơ sở rõ ràng hơn cho việc theo dõi bệnh nhân và phát triển điều trị nhằm ngăn ngừa tổn thương lâu dài. Công trình được hỗ trợ bởi American Heart Association Long COVID Impact Project, National Institutes of Health và nguồn kinh phí của các cơ quan trong viện.
Từ khó
- mô hình — bản sao thu nhỏ dùng trong nghiên cứumô hình chuột
- tích tụ — sự tập trung dần dần của một chất
- sẹo hóa — quá trình mô lành thành mô sẹo
- biểu hiện gen — mức độ và hoạt động của gen
- viêm não — tình trạng viêm xảy ra ở mô não
- mạch máu — ống dẫn máu trong cơ thể
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Tại sao sự tích tụ collagen và tế bào miễn dịch không trở về trạng thái nghỉ có thể dẫn đến khó thở kéo dài? Hãy nêu lý do và ví dụ.
- Viêm não kéo dài và rối loạn đường dẫn serotonin/dopamine có thể gây ra những ảnh hưởng nào tới đời sống hàng ngày của bệnh nhân?
- Vì sao phản ứng sửa chữa phổi khác nhau giữa cúm và COVID-19 có thể quan trọng cho chiến lược điều trị phục hồi?
