Onder leiding van Christian Ruff onderzocht een team van de Universiteit van Zürich hoe mensen gedrag aanpassen aan anderen. Ze noemen dat "adaptive mentalization": snel afleiden wat een ander denkt en daarop gedrag veranderen. Meer dan 550 mensen speelden herhaaldelijk steen-papier-schaar tegen menselijke of kunstmatige tegenstanders. De onderzoekers gebruikten een nieuw computationeel model om de gedachten achter keuzes te meten.
De meeste deelnemers reageerden flexibel wanneer tegenstanders van strategie veranderden, maar de snelheid van aanpassen verschilde sterk tussen mensen. "Sommigen kunnen dat erg snel," zei Niklas Bürgi. "Anderen doen er veel langer over."
Met fMRI vond het team dat activiteit in een verspreid hersennetwerk toenam wanneer mensen hun inschatting herzagen. Die activiteitspatronen konden voorspellen in welke mate iemand zijn inschattingen aanpaste; de voorspelling werkte ook bij deelnemers wier hersengegevens nog niet in het model zaten. De onderzoekers noemen dit een neurale vingerafdruk van adaptive mentalization. De studie verscheen in Nature Neuroscience.
Moeilijke woorden
- aanpassen — gedrag of plannen veranderen bij nieuwe situatie
- tegenstander — persoon of computer waar je tegen speelttegenstanders
- computationeel — door rekenen en modellen met de computer
- hersennetwerk — verbonden delen van de hersenen
- voorspellen — zeggen wat waarschijnlijk gaat gebeuren
- inschatting — idee of oordeel over een situatie
- vingerafdruk — uniek patroon dat iets onderscheidt
- activiteitspatroon — regelmatig of herhaald gedrag zichtbaar in gegevensactiviteitspatronen
Tip: beweeg de muisaanwijzer over gemarkeerde woorden in het artikel, of tik erop om snelle definities te zien terwijl je leest of luistert.
Discussievragen
- Waarom is het volgens jou belangrijk dat mensen snel kunnen raden wat anderen denken? Geef een korte reden.
- Kun je een situatie uit je dagelijks leven noemen waarin je je gedrag moet aanpassen aan anderen? Beschrijf die situatie kort.
- Wat vind je van het gebruik van kunstmatige tegenstanders in onderzoek? Welke voordelen of nadelen zie je?
Gerelateerde artikelen
Gen verlaagt achtergrondruis en verbetert aandacht bij muizen
Onderzoekers ontdekten dat variatie in het Homer1-gen de achtergrondactiviteit in de prefrontale cortex verlaagt en de aandacht verbetert bij muizen. Het werk, geleid door Priya Rajasethupathy, verschijnt in Nature Neuroscience.
Moleculaire timers en de rol van de thalamus bij herinnering
Nieuw onderzoek toont dat meerdere moleculaire timers in verschillende hersengebieden bepalen of korte indrukken veranderen in langetermijnherinneringen. De studie noemt de thalamus als onverwachte schakel en bespreekt mogelijke gevolgen voor geheugenstoornissen.
Tieners in Hongkong zoeken emotionele steun bij AI-chatbots
Hong Kong Free Press publiceerde op 12 oktober 2025 een verslag over tieners die AI-chatbots zoals Character.AI en Xingye gebruiken voor troost. Experts waarschuwen voor risico's, privacyproblemen en het belang van menselijke steun.
Aandacht wisselt in een snel ritme
Onderzoekers vinden dat menselijke aandacht in een regelmatig ritme verschuift, ongeveer zeven tot tien keer per seconde. Dit helpt verklaren waarom meldingen vaak afleiden en waarom concentratie in het dagelijks leven onbetrouwbaar kan aanvoelen.
Nieuwe schakeling in het cerebellum verklaart leren uit ervaring
Onderzoekers vonden in het cerebellum een schakeling die remming kort uitschakelt om leren mogelijk te maken. De studie beschrijft hoe climbing fibers, Purkinje-cellen en remmende cellen samenwerken bij het verfijnen van bewegingen.