Een studie in de Journal of Clinical Investigation suggereert dat het versterken van circadiane ritmes de hersenen kan helpen herstellen na een beroerte. De onderzoekers gebruikten muismodellen en zagen dat ritme-interventies de uitkomsten verbeterden, zelfs lang na het eerste letsel.
Ze richtten zich op het glymfatische systeem, het netwerk dat hersenvloeistof door de hersenen verplaatst om afvalstoffen te verwijderen. Maiken Nedergaard ontdekte dit systeem in 2012. Later werk onder leiding van Lauren Hablitz toonde in 2020 dat glymfatische activiteit dagelijkse ritmes volgt, onafhankelijk van slaap. Beroertes vertonen ook tijd-van-de-dagpatronen: ze komen vaker in de ochtend voor en kunnen ernstiger zijn tegen het einde van de slaapperiode. Veel patiënten hebben verstoorde slaap-waakcycli na een beroerte, wat wordt gekoppeld aan slechter herstel, depressie en lagere levenskwaliteit.
De onderzoekers testten getimede lichtblootstelling, melatonine, KL001 en time-restricted feeding. Alle interventies verbeterden de glymfatische functie bij gezonde dieren. KL001 en time-restricted feeding werden daarna in beroertemodellen getest. De behandeling begon drie dagen na de beroerte. Dieren die deze behandelingen kregen, toonden beter motorisch herstel, kleinere laesievolumes, verbeterde glymfatische doorstroming en lagere niveaus van inflammatoire cytokinen. Hablitz merkte op dat "alle cytokinen in dezelfde richting bewogen", wat op een algemene vermindering van ontsteking wijst. De auteurs waarschuwen dat de gegevens beperkt zijn tot diermodellen en dat meer onderzoek nodig is om klinische toepasbaarheid te beoordelen.
Moeilijke woorden
- circadiaan ritme — dagelijkse biologische cyclus van lichaam en gedragcircadiane ritmes
- glymfatisch — betrekking hebbend op hersenvocht en afvalverwijderingglymfatische
- slaap-waakcyclus — regel van slapen en wakker zijn elke dagslaap-waakcycli
- lichtblootstelling — blootstelling aan licht voor mensen of dieren
- melatonine — hormoon dat slaap en biologische klok beïnvloedt
- cytokine — eiwit dat immuunsysteem ontsteking regeltcytokinen
- laesievolume — maat van beschadiging in hersenweefsellaesievolumes
Tip: beweeg de muisaanwijzer over gemarkeerde woorden in het artikel, of tik erop om snelle definities te zien terwijl je leest of luistert.
Discussievragen
- Denk je dat het versterken van circadiane ritmes ook mensen na een beroerte kan helpen? Waarom wel of niet?
- Welke van de genoemde interventies lijkt jou het gemakkelijkst om in het dagelijks leven toe te passen? Leg kort uit.
- Welke problemen kunnen ontstaan als onderzoekers alleen diermodellen gebruiken voordat ze behandelingen bij mensen testen?
Gerelateerde artikelen
Lenacapavir: betaalbare hiv-injectie voor 120 landen
Lenacapavir is een injectie tegen hiv die twee keer per jaar wordt gegeven. Licenties moeten het middel in 120 lage- en middeninkomenslanden beschikbaar maken voor US$40 per jaar, met uitrol vanaf 2027 onder voorbehoud van goedkeuring.
Neustherapie laat hersentumoren bij muizen verdwijnen
Onderzoekers gebruiken neusdruppels met spherical nucleic acids om glioblastoom bij muizen te behandelen. De therapie activeert het STING-pad, maakte tumoren weg bij muizen en gaf langdurige immuniteit, vooral in combinatie met middelen voor T-lymfocyten.
Modulaire GA1CAR maakt CAR‑T‑therapie flexibeler
Onderzoekers van de University of Chicago ontwikkelden GA1CAR, een modulair CAR‑T‑systeem dat korte antistoffragmenten gebruikt om te regelen wanneer en waar cellen actief zijn. In proefdieren remden deze cellen tumorgroei en konden later opnieuw geactiveerd worden.
Snelle antistoftest zonder bloed met draagbare biosensoren
Onderzoekers van de University of Pittsburgh maken draagbare biosensoren die antistoffen in 10 minuten detecteren zonder bloedafname. De sensoren meten in interstitiële vloeistof en zijn zeer gevoelig, volgens publicatie in Analytical Chemistry.