Een nieuw onderzoek, gepubliceerd in PLOS One, komt van de University of Michigan en de University of Illinois. De onderzoekers deden drie studies met honderden volwassenen in de Verenigde Staten.
Deelnemers lazen korte beschrijvingen van alledaags gedrag, bijvoorbeeld iemand helpen of weigeren een familielid te helpen, regels volgen of overtreden, en mensen gelijk behandelen of favoritisme tonen. Bij elk voorbeeld werd gevraagd of het gedrag iets over iemands karakter zei of door de situatie werd veroorzaakt, en of men die persoon zou vertrouwen.
In de laatste studie kregen deelnemers tegelijk een geheugenopgave: het onthouden van lange reeksen cijfers. De onderzoekers wilden zo zien of minder aandacht de oordelen zou veranderen. De oordelen bleven echter sterk, ook onder die druk.
Het belangrijkste resultaat was dat gedragingen rond gelijkheid (rechtvaardigheid) en eigendom de sterkste indrukken opriepen. Zulke gedragingen leidden ertoe dat mensen iemand als principieel zagen, het gedrag aan iemands karakter toeschreven en meer bereid waren te vertrouwen en samen te werken. Schendingen van deze normen leidden tot strengere oordelen en minder bereidheid om te delen of samen te werken.
Moeilijke woorden
- onderzoek — systematische studie om iets beter te begrijpen
- deelnemer — iemand die meedoet aan een studie of activiteitDeelnemers
- oordeel — mening of beslissing over iemands gedragoordelen
- vertrouwen — geloof dat iemand eerlijk of betrouwbaar is
- rechtvaardigheid — het idee van eerlijk en gelijke behandeling
- eigendom — bezit of recht op iets van iemand
- norm — een gemeenschappelijke regel of verwachting voor gedragnormen
- bereidheid — de wil of neiging om iets te doen
Tip: beweeg de muisaanwijzer over gemarkeerde woorden in het artikel, of tik erop om snelle definities te zien terwijl je leest of luistert.
Discussievragen
- Vind jij dat mensen snel een oordeel vormen na één gedrag? Waarom wel of niet?
- Zou jij eerder iemand vertrouwen die eerlijk omgaat met andermans spullen? Leg uit.
- Welke normen in jouw omgeving zijn belangrijk voor samenwerking en waarom?
Gerelateerde artikelen
AI kan persoonlijkheid voorspellen uit taal
Onderzoekers vonden dat algemene AI-modellen zoals ChatGPT, Claude en LLaMa persoonlijkheid en dagelijks gedrag kunnen voorspellen uit wat mensen zeggen. De AI-scores kwamen vaak overeen met zelfbeoordelingen en voorspelden ook emoties en stress.
FOMO en de rel bij een staatsbegrafenis in Trinidad en Tobago
Tijdens de staatsbegrafenis van voormalig premier Basdeo Panday klom Karen Nunez-Tesheira over een reling en sprak de media aan. Het voorval, met Timothy Hamel-Smith die haar volgde, leidde tot veel online discussie en vragen over protocol.
Fobieën: voorbeelden en uitleg van een deskundige
Een deskundige beantwoordt vragen over fobieën en hoe mensen ze mogelijk kunnen overwinnen. De tekst noemt het filmvoorbeeld Vertigo, geeft een schatting van de voorkom, en verwijst naar hoogleraar Jill Ehrenreich‑May voor meer uitleg.
Cultureel afgestemde hulp helpt vrouwen uit armoede
Een studie van de University of Michigan vond dat hulpprogramma's die passen bij lokale waarden vrouwen in landelijke gemeenschappen beter ondersteunen. Alleen een cultureel afgestemde psychosociale interventie verbeterde de economische situatie na een jaar.
Slaaptekort kan verklaringen in de rechtszaal vervormen
Nieuw onderzoek van Iowa State University laat zien dat slaaptekort geheugen, oordeelsvorming en gedrag kan veranderen. Daardoor kunnen verklaringen en bekentenissen minder betrouwbaar zijn; de auteurs adviseren registratie, videoregistratie en nieuwe protocollen voor verhoren.