Onderzoekers publiceerden hun studie in Nature Astronomy na observaties met de CHARA Array, een interferometrisch instrument in Californië. Gail Schaefer van Georgia State legde uit dat deze methode wetenschappers helpt vluchtige gebeurtenissen te vangen door het observatieschema aan te passen wanneer nieuwe doelen verschijnen.
Een nova ontstaat wanneer een witte dwerg materiaal van een begeleidende ster opneemt en een snel verlopende nucleaire reactie begint. Eerdere waarnemingen zagen het uitdijende gas als één lichtpunt, maar de nieuwe beelden tonen hoe materiaal in verschillende stromen wordt uitgeworpen en hoe die stromen met elkaar botsen. Dat is belangrijk om te begrijpen hoe schokgolven ontstaan en straling wordt geproduceerd.
Het team bekeek twee novae die in 2021 uitbarstten. Eén nova ontwikkelde zich snel en liet loodrechte uitstromen zien die samenslaan; tegelijkertijd zag NASA’s Fermi-telescoop hoogenergetische gammastraling. De andere nova hield zijn buitenlagen lang vast voordat die werden uitgeworpen, en later ontstonden schokken die door Fermi werden waargenomen. Spectra van grote observatoria ondersteunden de beelden.
Moeilijke woorden
- interferometrisch — techniek met gecombineerd licht van meerdere telescopen
- vluchtig — kort bestaand of snel veranderendvluchtige
- observatieschema — planning wanneer en wat te observeren
- witte dwerg — kleine dichte ster aan het einde
- nucleaire reactie — snel proces waarbij atoomkernen veranderen
- uitdijen — groter worden en uit elkaar gaanuitdijende
- stroom — deel van materiaal dat beweegt samenstromen
- schokgolf — krachtige golf door plotselinge drukveranderingschokgolven
Tip: beweeg de muisaanwijzer over gemarkeerde woorden in het artikel, of tik erop om snelle definities te zien terwijl je leest of luistert.
Discussievragen
- Wat vind je van het idee om het observatieschema aan te passen als er nieuwe doelen verschijnen? Leg kort uit.
- Waarom helpen beelden van verschillende uitstromen bij het begrijpen van schokgolven en straling? Geef een korte reden.
- Zou je als onderzoeker liever snel observeerbare gebeurtenissen volgen of langzame processen bestuderen? Waarom?
Gerelateerde artikelen
Wetenschap aantrekkelijk maken met activiteiten
Evenementen met proefjes, lezingen en doe-activiteiten maken wetenschap begrijpelijker en aantrekkelijker. Organisatoren passen activiteiten aan leeftijden aan, werken op verschillende locaties en meten succes met bezoekers en feedback.
Tijd van behandeling beïnvloedt reactie van glioblastoom op chemotherapie
Nieuw onderzoek toont aan dat het tijdstip van behandeling kan veranderen hoe glioblastoom reageert op temozolomide. MGMT-activiteit en methylatie wisselen door de dag; onderzoekers stellen chronodiagnostiek en chronotherapie voor.
Virtueel Science Journalism Forum en lessen uit de pandemie
Het Science Journalism Forum (30 August—2 September) is dit jaar volledig virtueel en brengt wetenschapsjournalisten samen. Deborah Blum geeft een keynote over lessen uit de COVID-19-pandemie en er is extra aandacht voor ontwikkelingslanden.