Onderzoekers publiceerden hun studie in Nature Astronomy na observaties met de CHARA Array, een interferometrisch instrument in Californië. Gail Schaefer van Georgia State legde uit dat deze methode wetenschappers helpt vluchtige gebeurtenissen te vangen door het observatieschema aan te passen wanneer nieuwe doelen verschijnen.
Een nova ontstaat wanneer een witte dwerg materiaal van een begeleidende ster opneemt en een snel verlopende nucleaire reactie begint. Eerdere waarnemingen zagen het uitdijende gas als één lichtpunt, maar de nieuwe beelden tonen hoe materiaal in verschillende stromen wordt uitgeworpen en hoe die stromen met elkaar botsen. Dat is belangrijk om te begrijpen hoe schokgolven ontstaan en straling wordt geproduceerd.
Het team bekeek twee novae die in 2021 uitbarstten. Eén nova ontwikkelde zich snel en liet loodrechte uitstromen zien die samenslaan; tegelijkertijd zag NASA’s Fermi-telescoop hoogenergetische gammastraling. De andere nova hield zijn buitenlagen lang vast voordat die werden uitgeworpen, en later ontstonden schokken die door Fermi werden waargenomen. Spectra van grote observatoria ondersteunden de beelden.
Moeilijke woorden
- interferometrisch — techniek met gecombineerd licht van meerdere telescopen
- vluchtig — kort bestaand of snel veranderendvluchtige
- observatieschema — planning wanneer en wat te observeren
- witte dwerg — kleine dichte ster aan het einde
- nucleaire reactie — snel proces waarbij atoomkernen veranderen
- uitdijen — groter worden en uit elkaar gaanuitdijende
- stroom — deel van materiaal dat beweegt samenstromen
- schokgolf — krachtige golf door plotselinge drukveranderingschokgolven
Tip: beweeg de muisaanwijzer over gemarkeerde woorden in het artikel, of tik erop om snelle definities te zien terwijl je leest of luistert.
Discussievragen
- Wat vind je van het idee om het observatieschema aan te passen als er nieuwe doelen verschijnen? Leg kort uit.
- Waarom helpen beelden van verschillende uitstromen bij het begrijpen van schokgolven en straling? Geef een korte reden.
- Zou je als onderzoeker liever snel observeerbare gebeurtenissen volgen of langzame processen bestuderen? Waarom?
Gerelateerde artikelen
Jonge mantaroggen dragen groepen vissen in kustwateren
Jonge Caribische mantaroggen in kustgebieden vormen vaak kleine, bewegende ecosystemen doordat andere vissen zich aan hen hechten of bij hen blijven. Onderzoekers bestudeerden videomateriaal en waarschuwen voor risico's door boten en vistuig.
Hersenactiviteit van muizen verandert tijdens de dag
Onderzoekers ontwikkelden nieuwe experimentele en computationele methoden om te zien welke delen van de muizenhersenen actief zijn tijdens de dag. Ze vonden dat activiteit zich verplaatst van binnenste hersenlagen naar de cortex en willen hiermee vermoeidheid beter begrijpen.
Egypte ontwikkelt twee systemen tegen stof op zonnepanelen
Onderzoekers in Egypte maakten twee door de natuur geïnspireerde systemen om stof van zonnepanelen te verwijderen. Veldproeven tonen lagere opbrengstverliezen en het bedrijf van ingenieur Hossam Mohamed begint met commerciële plaatsingen in Caïro en Giza.
Onderzoekers: AI-bias komt door te simpele modellen
Onderzoekers van de University of Texas at Austin bestudeerden problematische AI-algoritmen. Zij vinden dat bias vaak ontstaat omdat modellen de complexe werkelijkheid niet goed vastleggen. Ze noemen drie belangrijke factoren en geven concrete voorbeelden.