Nghiên cứu này đánh giá cách người lớn bị thoái hóa điểm vàng liên quan đến tuổi (AMD) ước đoán thời điểm tới của các phương tiện. Công trình dựa trên nghiên cứu lâu năm của Patricia DeLucia tại Rice University và được thực hiện bởi một nhóm liên ngành từ Hoa Kỳ và châu Âu, với kinh phí từ Viện Mắt Quốc gia (National Eye Institute tại NIH).
Thí nghiệm dùng hệ thống thực tế ảo (VR) kết hợp mô phỏng hình ảnh với âm thanh xe rất thực, dựa trên thiết lập do Daniel Oberfeld tại Johannes Gutenberg University Mainz phát triển. Người tham gia trải nghiệm một phương tiện đang đến qua thị giác, thính giác hoặc cả hai, rồi nhấn nút để báo thời điểm phương tiện sẽ đến vị trí của họ.
Các nhà nghiên cứu kiểm tra hai câu hỏi chính: liệu người có thị lực trung tâm suy giảm có dựa nhiều hơn vào tín hiệu âm thanh, và liệu kết hợp thị giác-thính giác có cải thiện độ chính xác so với chỉ thị giác hay không. Họ dự đoán sẽ thấy sự chuyển hướng sang tín hiệu thính giác ở nhóm AMD và một lợi thế đa cảm giác khi cả hai tín hiệu có sẵn.
Tuy nhiên kết quả cho thấy người bị AMD ở cả hai mắt hoạt động rất giống người có thị lực bình thường khi ước tính thời điểm đến. Ngay cả khi thị lực trung tâm suy giảm, người tham gia vẫn sử dụng thông tin thị giác và kết hợp thị giác với thính giác khi cả hai có sẵn; họ không chỉ dựa hoàn toàn vào âm thanh. Khi chỉ có một loại tín hiệu, cả hai nhóm thể hiện thiên kiến cảm quan: xe to và phát ra tiếng lớn hơn thường bị đánh giá tới sớm hơn, và xe lớn hơn cũng bị cho là tới sớm hơn; hiệu ứng này hơi nhiều hơn ở nhóm AMD nhưng mức độ nhỏ. Trái với kỳ vọng, lợi thế đa cảm giác không xuất hiện trong thí nghiệm này.
Tác giả nhắc rằng các chỉ số lâm sàng như thị lực không luôn dự đoán khả năng trong thế giới thực. Nghiên cứu chỉ dùng một kịch bản VR đơn giản với một chiếc xe trên một con đường một làn; nhóm khuyến nghị nghiên cứu tương lai kiểm tra nhiều xe, thay đổi tốc độ và tính cả các xe điện êm hơn. Các tác giả hy vọng kết quả góp ý cho nghiên cứu về di chuyển, phục hồi chức năng và an toàn cho người khiếm thị.
Từ khó
- thoái hóa điểm vàng — bệnh làm hỏng vùng võng mạc trung tâm mắt
- thực tế ảo — môi trường mô phỏng bằng máy tính
- đa cảm giác — kết hợp thông tin từ hai hay nhiều giác quan
- thị lực trung tâm — khả năng nhìn rõ phần trung tâm của tầm nhìn
- thiên kiến cảm quan — khuynh hướng ghi nhận thông tin cảm giác lệch
- liên ngành — kết hợp chuyên gia hoặc phương pháp từ nhiều lĩnh vực
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ kết quả rằng người bị AMD vẫn sử dụng thông tin thị giác sẽ ảnh hưởng thế nào đến chính sách an toàn giao thông?
- Theo bạn, việc kiểm tra nhiều xe và xe điện êm hơn trong thí nghiệm tương lai có thể thay đổi kết quả ra sao? Nêu lý do.
