#Khoa học153

26 thg 4, 2026

Tế bào nhân tạo điều khiển bằng canxi

Các nhà nghiên cứu tạo mạng protein nhân tạo co rút khi có canxi. Họ dùng một phân tử giữ canxi nhạy sáng để giải phóng canxi theo họa tiết ánh sáng, điều khiển co rút và di chuyển vật nhỏ.

Đọc

Ảnh: Nigel Hoare, Unsplash

26 thg 4, 2026

Mô hình ngôn ngữ AI có hiểu biết về thế giới thật không?

Nghiên cứu từ Brown University khảo sát liệu các mô hình ngôn ngữ AI mã hóa ràng buộc thực tế hay không. Họ phân tích trạng thái nội tại của nhiều mô hình mở và so sánh với phán đoán của con người.

Trình độ

Đọc

26 thg 4, 2026

Khi ngôi sao bị xé nát bởi hố đen

Nghiên cứu mới mô tả quá trình khi một ngôi sao tới quá gần hố đen siêu lớn: nó bị xé thành luồng mảnh, va chạm giải phóng năng lượng và vật chất dần rơi vào hố đen (tích tụ). Mô phỏng độ phân giải cao giúp làm rõ cơ chế này.

Trình độ

Đọc

26 thg 4, 2026

Biến bụi Mặt trăng thành vật liệu xây dựng

Nghiên cứu cho thấy bụi Mặt trăng có thể được dùng làm pha gia cố trong vật liệu composite, giúp tăng độ bền. Ý tưởng này nhắm tới giảm lượng vật liệu phải mang từ Trái Đất cho các sứ mệnh lâu dài.

Trình độ

Đọc

26 thg 4, 2026

Dự báo thời tiết tốt hơn giảm tử vong do nắng nóng

Nghiên cứu cho thấy nâng cao độ chính xác dự báo nhiệt độ ngắn hạn có thể giảm số ca tử vong do nắng nóng ở Mỹ và bù đắp phần tăng tử vong liên quan đến biến đổi khí hậu.

Trình độ

Đọc

26 thg 4, 2026

Liệu pháp hai bước kích hoạt tái tạo ở động vật có vú

Nghiên cứu của nhóm tại Texas A&M cho thấy một liệu pháp hai bước với hai yếu tố tăng trưởng có thể che khuất năng lực tái tạo ở động vật có vú, phục hồi xương, khớp và mô liên kết mà không cần tế bào gốc từ ngoài.

Trình độ

Đọc

24 thg 4, 2026

Tái dùng ruột thuốc lá điện tử thành nhạc cụ

Một nhóm tại NYU biến ruột thuốc lá điện tử bỏ đi thành một nhạc cụ điện tử đơn giản. Họ công bố hướng dẫn mã nguồn mở để khuyến khích tái sử dụng an toàn và giảm rác thải.

Trình độ

Đọc

21 thg 4, 2026

Nơ-ron mới ở chim khoan đường qua não trưởng thành

Nghiên cứu của Boston University trên chim họa mi (zebra finch) dùng connectomics và kính hiển vi điện tử cho thấy nơ-ron mới thường xuyên xuyên qua mô não trưởng thành. Phát hiện này có ý nghĩa với nghiên cứu tái tạo não ở người.

Trình độ

Đọc

21 thg 4, 2026

Cặn lư hương ở Pompeii tiết lộ thương mại và nghi lễ

Các nhà khoa học phân tích cặn từ hai lư hương ở Pompeii và một biệt thự gần đó. Họ phát hiện thực vật địa phương, nhựa nhập khẩu và dấu vết sản phẩm nho liên quan tới rượu nghi lễ La Mã.

Trình độ

Đọc

21 thg 4, 2026

Nhóm tinh tinh ở Kibale tách hai và bạo lực gia tăng

Nghiên cứu dài hạn ở Vườn quốc gia Kibale, Uganda, cho thấy một nhóm tinh tinh lớn tách thành hai. Một nhóm đã tấn công và giết hơn 20 con đồng loại; phát hiện được công bố trên tạp chí Science.

Trình độ

Đọc

20 thg 4, 2026

Viêm liên quan đến việc ưu tiên giao tiếp qua mạng xã hội

Nghiên cứu do David Lee dẫn đầu phát hiện những người có mức viêm cao hơn có xu hướng dùng mạng xã hội để giao tiếp thay vì gặp trực tiếp. Nghiên cứu đo viêm bằng protein phản ứng C (CRP) và phân tích dữ liệu thời gian sử dụng ứng dụng trên điện thoại.

Trình độ

Đọc

20 thg 4, 2026

Hành tinh khô ngoài Hệ Mặt Trời khó có sự sống

Nghiên cứu cho thấy hành tinh khô, giống sa mạc, ít có khả năng chứa sự sống. Một hành tinh cỡ Trái Đất cần khoảng 20–50% lượng nước của đại dương Trái Đất để giữ chu trình cacbon địa chất và nước trên bề mặt.

Trình độ

Đọc

17 thg 4, 2026

Chim cánh cụt mang bộ thu phát hiện PFAS ở biển Patagonia

Các nhà khoa học gắn bộ thu silicone lên chim cánh cụt Magellanic dọc bờ Patagonia. Phân tích cho thấy PFAS xuất hiện trong hơn 90% mẫu, và phương pháp này giúp theo dõi ô nhiễm biển xa bờ.

Trình độ

Đọc