Trong kendo, điểm số phần lớn phụ thuộc vào phán đoán của con người. Các trọng tài (shinpan) quyết định liệu cú đánh có đạt ki-ken-tai no icchi, tức là sự thống nhất giữa tinh thần, kiếm và thân. Đòn hợp lệ cần đúng thời điểm, tư thế chuẩn và ý chí mạnh.
Trên mạng xã hội có nhiều phản ánh về quyết định không nhất quán. Một số bài đăng cho rằng trọng tài lớn tuổi và thứ bậc trong phong trào có thể ảnh hưởng tới kết quả. Một tổ chức kendo còn lưu ý rằng xem chậm đôi khi cho thấy cú đánh không chạm đúng khu vực mục tiêu nhưng vẫn được tính, điều này làm giảm niềm tin.
Hệ ba trọng tài (sanshinsei) được đưa vào thời cận đại để giảm thiên vị; một đòn chỉ tính nếu ít nhất hai trọng tài đồng ý. Có người đề xuất dùng video replay và cảm biến giống các môn khác, nhưng cũng có ý kiến lo ngại công nghệ sẽ làm yếu mục tiêu tu dưỡng tinh thần. Nhiều người kêu gọi củng cố nền tảng và rõ tiêu chuẩn chấm điểm trước khi thay đổi.
Từ khó
- phán đoán — việc đánh giá hoặc quyết định bằng ý kiến
- trọng tài — người quyết định công bằng trong trận đấu
- ki-ken-tai no icchi — sự hòa hợp giữa tinh thần, kiếm và thân
- thiên vị — đối xử không công bằng, ưu tiên một bên
- xem chậm — phân tích video ở tốc độ thấp hơn
- cảm biến — thiết bị ghi nhận tín hiệu hoặc thay đổi
- tu dưỡng — rèn luyện tính cách và tinh thần bản thân
- sanshinsei — hệ ba trọng tài dùng để giảm thiên vị
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ thế nào về việc dùng video replay và cảm biến trong kendo? Nêu một lý do ủng hộ hoặc phản đối.
- Bạn có đồng ý rằng hệ ba trọng tài giúp giảm thiên vị không? Vì sao?
- Theo bạn, tu dưỡng tinh thần trong thể thao truyền thống quan trọng hơn việc thắng thua không? Giải thích ngắn.
