Monte Sierpe, hay Band of Holes, là một di chỉ khảo cổ dài 1.5 km ở miền nam Peru gồm hơn 5,200 hố đều nhau, mỗi hố rộng khoảng 1–2 mét và sâu tới 1 mét. Di chỉ được chú ý từ năm 1933 khi ảnh chụp trên không xuất hiện, nhưng hiểu biết về chức năng của nó vẫn còn nhiều tranh luận.
Nghiên cứu mới, công bố trong tạp chí Antiquity với sự tham gia của nhà nhân chủng học Charles Stanish, kết hợp phân tích lớp trầm tích và ảnh drone độ phân giải cao. Các nhà nghiên cứu lấy mẫu trầm tích từ hố và dùng phân tích vi thảo mộc học để tìm dấu vết ngô cùng các cây hoang dã truyền thống dùng để dệt và đóng gói hàng. Đồng thời ảnh drone cho thấy các hàng hố bị phân đoạn và mang một cấu trúc có tính toán học; mô thức này được so sánh với khipus, công cụ ghi chép bằng dây thắt của người Inca.
Tổng hợp bằng chứng gợi ý Monte Sierpe hoạt động như một hệ thống ghi chép quy mô, liên quan tới thu thuế hoặc thương mại do nhà nước Inca quản lý. Di chỉ nằm giữa hai trung tâm hành chính Inca đã biết và gần điểm gặp gỡ của các con đường tiền Tây Ban Nha, trong vùng sinh thái chuyển tiếp nơi các nhóm miền cao và ven biển gặp nhau để trao đổi hàng hóa. Nhóm đề xuất nơi này ban đầu là chợ có quy định của vương quốc Chincha, rồi được Đế chế Inca điều chỉnh thành kho lưu trữ và phân phối do nhà nước quản lý.
Các tác giả lưu ý rằng mô thức khó thấy từ mặt đất vì sương mù và thiếu hiện vật, và rằng công việc khoa học mới giúp sửa nhiều giả thuyết kéo dài. Nhóm nghiên cứu dự định nghiên cứu thêm các loài thực vật trong hố, gồm loại, nguồn gốc và bất cứ đặc tính dược liệu tiềm năng nào.
Từ khó
- di chỉ — nơi có dấu tích con người xưa
- trầm tích — vật liệu lắng đọng ở đất hoặc đá
- phân tích — kiểm tra kỹ dữ liệu hoặc mẫu
- drone — thiết bị bay không người lái để chụp
- mô thức — mẫu hình lặp lại trong dữ liệu hoặc vật
- khipus — dụng cụ Inca ghi thông tin bằng dây
- ghi chép — ghi lại thông tin để lưu trữ
- thu thuế — yêu cầu nộp tiền hoặc sản phẩm cho nhà nước
- kho lưu trữ — nơi chứa hàng hoặc tài liệu để bảo quản
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- So sánh mô thức với khipus là một bước giải thích. Theo bạn, bằng chứng nào (ví dụ trong bài) là quan trọng nhất để thuyết phục rằng đây là hệ thống ghi chép? Hãy nêu lý do.
- Nhóm nghiên cứu muốn phân tích các loài thực vật trong hố. Theo bạn, thông tin về loại và nguồn gốc thực vật có thể giúp xác định chức năng di chỉ như thế nào? Nêu ví dụ hoặc khả năng cụ thể.
