Một nhóm nhà nghiên cứu do nghiên cứu sinh tiến sĩ Jadyn Park tại University of Chicago dẫn đầu đã công bố nghiên cứu trên Nature Human Behavior về lý do một số ký ức tồn tại lâu hơn. Thay vì dùng từ đơn lẻ hoặc ảnh tĩnh, họ ghi fMRI toàn não khi người tham gia xem đoạn phim ngắn và nghe truyện để mô phỏng trải nghiệm tự nhiên hơn.
Nhóm ghép nhiều bộ dữ liệu fMRI từ các cơ sở và địa điểm khác nhau để tạo mẫu lớn hơn. Để đánh giá mức kích thích cảm xúc (arousal), họ áp dụng ba phương pháp chính:
- chấm mức cảm xúc chủ quan của người xem,
- dùng một mô hình ngôn ngữ lớn để ước tính kích thích từ nội dung văn bản,
- đo giãn đồng tử như dấu hiệu sinh lý của kích thích.
Sử dụng khung toán học của lý thuyết đồ thị, nhóm phân tích kết nối giữa các mạng não. Kết quả chính là kích thích cảm xúc làm tăng sự đoàn kết giữa các mạng: khi người xem gặp cảnh có mức kích thích cao, não chuyển sang trạng thái tích hợp hơn và các vùng đa dạng phối hợp chặt chẽ. Mức độ tích hợp cao hơn dự đoán khả năng nhớ lại các cảnh đó. Tác giả cao cấp Yuan Chang (YC) Leong ví não như một dàn nhạc, trong đó cảm xúc đóng vai trò hướng dẫn để các phần chơi hòa hợp; Park cho rằng nếu có thể chủ động thay đổi sự tích hợp này thì có thể phát triển các can thiệp y tế để làm yếu ký ức chấn thương.
Từ khó
- fMRI — kỹ thuật chụp hoạt động não bằng từ trường
- kích thích cảm xúc — mức độ phấn khích hoặc kích động do cảm xúcmức kích thích cảm xúc
- ghép — kết hợp nhiều dữ liệu thành một bộ
- mô hình ngôn ngữ lớn — mô hình máy tính dự đoán và phân tích ngôn ngữ
- giãn đồng tử — mở rộng đường kính của đồng tử mắt
- lý thuyết đồ thị — ngành toán nghiên cứu quan hệ giữa các nút
- tích hợp — sự liên kết chặt chẽ giữa các phần hoặc hệsự tích hợp
- can thiệp y tế — biện pháp điều trị hoặc hỗ trợ trong y khoacác can thiệp y tế
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Việc ghép nhiều bộ dữ liệu fMRI từ các cơ sở khác nhau có ưu điểm và nhược điểm gì cho độ tin cậy của kết quả?
- Bạn thấy thế nào về việc dùng chỉ số như giãn đồng tử và mô hình ngôn ngữ lớn để ước tính mức kích thích cảm xúc? Hãy nêu ví dụ lợi ích hoặc hạn chế.
- Nếu có thể thay đổi sự tích hợp não để làm yếu ký ức chấn thương, theo bạn những rủi ro đạo đức hoặc xã hội có thể phát sinh là gì?
