Ana María Cetto is een Mexicaanse natuurkundige en onderzoekshoogleraar aan de National Autonomous University of Mexico. Ze pleit al lange tijd voor open wetenschap en werd vorige maand benoemd tot voorzitter van UNESCO's Stuurgroep voor Open Science. Open wetenschap streeft ernaar wetenschappelijke informatie, data en onderzoeksresultaten toegankelijker en nuttiger te maken voor de samenleving.
Cetto waarschuwt dat de wetenschap een privatiseringsproces heeft doorgemaakt, waarbij uitgevers zowel kosten in rekening brengen om te publiceren als om artikelen te raadplegen. Volgens haar beperkt dit model de toegang tot kennis en concentreert het de voordelen in een klein aantal machtige landen. Betaalmodellen voor publiceren en toegang vergroten de kloof tussen rijke wetenschappelijke economieën en andere landen en drukken middelen weg van minder gefortuneerde onderzoeksomgevingen.
Als tegenreactie bevordert Cetto regionale platforms en beleidsmaatregelen om wetenschappelijke kennis als publiek goed te behouden. Ze is voorzitter van Latindex, dat meer dan 26.000 wetenschappelijke tijdschriften uit Latijns‑Amerika, het Caribisch gebied, Spanje en Portugal gratis beschikbaar maakt; Latindex begon in 1996 en ondersteunt open access, meertaligheid en de verdediging van Spaanse en Portugese publicaties. Andere initiatieven, zoals CLACSO, Redalyc en Scielo, organiseerden bijeenkomsten en bouwden systemen voor open wetenschap op.
Cetto wijst op specifieke uitdagingen voor Latijns‑Amerika: veel landen hebben meer investeringen in infrastructuur nodig en regeringen die de aanbeveling van UNESCO over Open Science hebben ondertekend, staan voor de taak verklaringen om te zetten in actie. Ze benadrukt ook dat open wetenschap verder moet reiken dan gepubliceerde studies en dat het noodzakelijk is effectieve dialogen op te bouwen met gemeenschappen buiten de formele wetenschap. Er groeit het besef dat beoordelingscriteria herzien moeten worden om de voorwaarden voor echte open wetenschap te scheppen. De video bij het interview werd bewerkt op 13 februari 2023. Het stuk is geproduceerd door het Latijns‑Amerika en Cariben‑bureau van SciDev.Net.
Moeilijke woorden
- natuurkundige — wetenschapper die natuur en fysica bestudeert
- onderzoekshoogleraar — senior docent en onderzoeker aan universiteit
- privatiseringsproces — proces waarbij publieke diensten privé worden gemaakt
- uitgever — bedrijf of organisatie die publicaties uitbrengtuitgevers
- betaalmodel — manier waarop kosten voor publiceren betaald wordenBetaalmodellen
- publiek goed — iets dat voor iedereen toegankelijk en gedeeld is
- beoordelingscriterium — regel of maat om kwaliteit te beoordelenbeoordelingscriteria
- meertaligheid — gebruik of aanwezigheid van meerdere talen
Tip: beweeg de muisaanwijzer over gemarkeerde woorden in het artikel, of tik erop om snelle definities te zien terwijl je leest of luistert.
Discussievragen
- Welke voordelen en nadelen ziet u bij wetenschappelijke kennis behandelen als publiek goed?
- Welke stappen zouden landen in Latijns‑Amerika kunnen nemen om infrastructuur voor open wetenschap te verbeteren?
- Hoe zouden beoordelingscriteria van onderzoekers moeten veranderen om open wetenschap meer te stimuleren?
Gerelateerde artikelen
Dzoodzo Baniwa wint prijs voor inheemse oplossingen tegen klimaatcrisis
Dzoodzo Baniwa uit het Alto Río Negro-territorium won een prijs van de Bunge Foundation voor zijn werk rond de klimaatcrisis en innovatieve landbouwoplossingen. Hij verbindt voorouderlijke kennis met wetenschappelijke praktijk en ontwikkelde een waterpompsysteem zonder elektriciteit.
Twee microglia-populaties regelen angst bij muizen
Onderzoek aan de University of Utah laat zien dat twee verschillende typen microglia bij muizen angst kunnen veroorzaken of juist voorkomen. De cellen houden elkaar in balans en dit kan leiden tot nieuwe behandelideeën, maar toepassingen zijn nog ver weg.
Tekort aan huisartsen groeit vooral op het platteland
Sinds 2017 daalt het aantal huisartsen in plattelandsgebieden, met een landelijk nettoverlies van 11% tussen 2017 en 2023. De studie noemt oorzaken, gevolgen en mogelijke oplossingen zoals meer verpleegkundig specialisten en gerichte opleidingstrajecten.
Gletsjermeren en gevaarlijke overstromingen in het Hindu Kush‑Himalaya‑gebied
Het Hindu Kush‑Himalaya‑gebied heeft veel gletsjers en mogelijk 8,900 gletsjermeren. Smeltende meren kunnen plotselinge overstromingen (GLOF's) veroorzaken. Experts roepen op tot gedeelde data, betere waarneming en meer regionale samenwerking.
Bandung 1955 en de hedendaagse banden tussen Afrika en Indonesië
De Bandungsconferentie van 1955 legde een basis voor een gedeelde Azië-Afrika identiteit. Vandaag blijven culturele uitwisselingen, migratie, muziek en studies groeien, met projecten als Disko Afrika en het platform Bandung Spirit.