Twee grote botsingen gezien rond de ster Fomalhaut ^{CEFR B2}

Sterrenkundigen hebben het stoffige restant van twee afzonderlijke, krachtige botsingen waargenomen rond de nabije jonge ster Fomalhaut. Deze waarnemingen zijn belangrijk omdat het de eerste rechtstreeks afgebeelde botsingen tussen grote objecten in een stelsel buiten het zonnestelsel betreffen. Hubble-beelden uit 2004 en 2006 toonden een helder punt bij een stoffige gordel dat in 2008 als Fomalhaut b werd gerapporteerd; vervolgbeelden in 2010–2013 lieten een beweging zien die beter past bij kleine stofdeeltjes die door starlight worden weggeduwd dan bij een echte planeet.

In 2023 werd een nieuw helder punt gedetecteerd, aangeduid als Fomalhaut cs2. Een internationaal team analyseerde de HST-opname van 2023 en een minder scherpe opname uit 2024 en concludeerde dat beide heldere punten zichtbaar licht zijn dat wordt gereflecteerd door uitdijende stofwolken, ontstaan bij inslagen van planetoïden. Op basis van de helderheid schat het team dat de botsende lichamen minstens 30 kilometer groot waren, en dat er in de Fomalhaut-gordel ongeveer 300 miljoen vergelijkbare objecten bestaan. Eerdere detecties van koolmonoxide wijzen erop dat deze planetoïden rijk zijn aan vluchtige stoffen, vergelijkbaar met ijzige kometen in ons zonnestelsel.

Onderzoekers vergeleken de Fomalhaut-wolken met de stofwolk die de DART-missie van NASA in 2022 creëerde; de Fomalhaut-wolk blijkt ongeveer een miljard keer groter. Het team was verrast dat een tweede botsing zo snel werd gevonden, wat suggereert dat inslagen in jonge stelsels mogelijk vaker voorkomen dan gedacht. De volgende stap is het volgen van de wolk met de James Webb-ruimtetelescoop (NIRCam) en met Hubble gedurende de komende drie jaar om de uitdijing en de baan te meten. Wetenschappers waarschuwen dat zulke stofwolken planeten kunnen nabootsen bij toekomstig exoplaneetonderzoek; de studie kreeg steun van NASA en omvat auteurs van verschillende universiteiten en observatoria.