Wetenschappers hebben met gegevens van de James Webb Space Telescope (JWST) een dagelijkse wolkcyclus ontdekt op de Hot Jupiter WASP-94A b, die bijna 700 lichtjaar van ons verwijderd is. Ze observeerden de planeet tijdens een doorgang voor zijn ster en namen apart metingen van de voorste en achterste rand van de planeet. Zo konden ze ochtend- en avondzijde apart analyseren.
De waarnemingen laten een groot verschil zien: de ochtenden bevatten wolken van magnesiumsilicaat, terwijl de avonden helder zijn. Wetenschappers geven twee mogelijke verklaringen: sterke winden transporteren wolken naar de hete dagzijde, of wolken vormen in het donker en verdampen bij meer dan 1,000 graden.
De heldere avonden maakten het mogelijk de atmosfeer nauwkeuriger te meten. Eerdere Hubble-gegevens, die wolken en gas samen gemiddeld lieten meewegen, wezen op honderden keren meer zuurstof en koolstof dan Jupiter; de gelokaliseerde JWST-gegevens tonen slechts vijf keer die hoeveelheid. Het team vond dezelfde cyclus ook op WASP-39 b en WASP-17 b en plant een groot JWST-programma voor meer exoplaneten.
Moeilijke woorden
- wolkcyclus — regelmatige wisseling van wolken over tijd
- doorgang — moment dat een planeet voor zijn ster gaat
- magnesiumsilicaat — soort mineraal dat wolken kan vormen
- verdampen — vloeistof wordt gas door warmte
- atmosfeer — luchtlaag die een planeet omringt
- gelokaliseerd — gegevens van een specifiek gebiedgelokaliseerde
- exoplaneet — planeet buiten ons zonnestelsel rond een sterexoplaneten
Tip: beweeg de muisaanwijzer over gemarkeerde woorden in het artikel, of tik erop om snelle definities te zien terwijl je leest of luistert.
Discussievragen
- Denk je dat dagelijkse wolkcycli op andere hete exoplaneten vaak voorkomen? Waarom wel of niet?
- Hoe kan het verschil tussen ochtend- en avondzijde het meten van de atmosfeer beïnvloeden volgens de tekst?
- Zou je graag willen dat wetenschappers hetzelfde grote JWST-programma uitvoeren voor meer exoplaneten? Leg kort uit waarom.
Gerelateerde artikelen
Zeer metaalarme ster SDSS J0715-7334 ontdekt bij de Melkweg
Astronomen ontdekten SDSS J0715-7334, een ster met bijna geen metalen nabij de Grote Magelhaense Wolk. De ster lijkt op de allereerste sterren en helpt onderzoekers iets te leren over supernova's van Populatie III-sterren.
Magnetisch veld leidde Aardse deeltjes naar de maan
Nieuw onderzoek met computersimulaties toont dat het magnetisch veld van de Aarde over lange tijd kleine deeltjes uit de atmosfeer naar de maan kan hebben geleid. Dit kan vluchtige stoffen in maangrond verklaren en heeft gevolgen voor maanonderzoek.
