Astronomen hebben zeer grote zwarte gaten gevonden die bestonden minder dan een miljard jaar na de Oerknal. Dat is lastig te verklaren met de gebruikelijke groeimodellen. De James Webb Space Telescope blijft dergelijke uitzonderlijk grote zwarte gaten in het vroege heelal waarnemen, die mogelijk door directe instorting zijn ontstaan.
Nieuw onderzoek onder leiding van Yash Aggarwal (University of California, Riverside) stelt dat verval van donkere materie kan helpen. Als deeltjes donkere materie vervallen, komt er een zeer kleine hoeveelheid energie vrij. Volgens de studie is die energie genoeg om de chemie van de eerste sterrenstelsels te veranderen. Daardoor kunnen sommige gaswolken direct instorten tot zwarte gaten en niet eerst sterren vormen.
Co-auteur Flip Tanedo merkt op dat de chemie van de eerste sterrenstelsels zeer gevoelig is voor kleine energie-injecties. Het team modelleerde het thermo-chemische gedrag van gas in aanwezigheid van vervallende axionen en vond een gunstig massavenster.
Moeilijke woorden
- oerknal — het ontstaan van het heelal, het eerste moment
- zwart gat — een plek met heel sterke zwaartekrachtzwarte gaten
- donkere materie — onzichtbare materie die zwaartekracht veroorzaakt
- verval — het uiteenvallen van deeltjes, met energievrijgave
- axion — hypothetisch deeltje in sommige natuurkundemodellenaxionen
- instorten — ineenvallen en compacter worden door zwaartekracht
- sterrenstelsel — groep van veel sterren en gas en stofsterrenstelsels
- massavenster — bereik van massa's waarin iets waarschijnlijk gebeurt
Tip: beweeg de muisaanwijzer over gemarkeerde woorden in het artikel, of tik erop om snelle definities te zien terwijl je leest of luistert.
Discussievragen
- Waarom denk je dat het belangrijk is om zwarte gaten in het vroege heelal te bestuderen?
- Hoe zou verval van donkere materie volgens het artikel de vorming van sterren kunnen veranderen?
- Zou je willen dat telescopen zoals de James Webb Space Telescope verder zoeken naar zulke objecten? Leg kort uit waarom.
Gerelateerde artikelen
Afrikaanse leiders: bouw en betaal eigen medische innovatie
Een groep Afrikaanse wetenschapsleiders roept op om medische innovaties in Afrika zelf op te bouwen en te financieren. Ze willen minder afhankelijkheid van onzekere buitenlandse fondsen en meer nationale investeringen en regels die lokale productie mogelijk maken.
Minder luchtvervuiling in Oost‑Azië versnelt opwarming sinds 2010
Onderzoekers zeggen dat een sterke daling van aerosolen in Oost‑Azië, vooral in China, waarschijnlijk heeft bijgedragen aan een versnelde opwarming van het aardoppervlak sinds circa 2010. Dat heeft al zichtbare regionale gevolgen.
Hoe UV-licht de chemie van ijs verandert
Wetenschappers bestudeerden met kwantummechanische simulaties hoe ultraviolette (UV) straling de chemie van ijs beïnvloedt. De resultaten verklaren oude waarnemingen en kunnen helpen bij voorspellingen over gasuitstoot uit ontdooiende permafrost.
Genderongelijkheid in nationale wetenschappelijke organisaties
Internationaal onderzoek laat zien dat vrouwen nog steeds ondervertegenwoordigd zijn in wetenschapsacademies. De studie noemt beperkte vooruitgang en roept op om gendergelijkheid vast in regels, budgetten en strategieën op te nemen.