Nhóm nghiên cứu tại Đại học Georgia phân tích 134 xác kền kền đen được thu thập ở bảy bang trong giai đoạn 2022–2023 và phát hiện hơn 84% mẫu dương tính với chủng H5N1. Tác giả chính, Nicole Nemeth thuộc Southeastern Cooperative Wildlife Disease Study, cho rằng các xác được xét nghiệm "có thể đại diện cho hàng chục hoặc hàng trăm nghìn kền kền", nên tác động thực tế có thể lớn hơn dữ liệu mẫu phản ánh.
Các tác giả giải thích hành vi ăn xác giúp virus tiếp tục lưu hành vượt ra ngoài mùa cúm gia cầm thông thường. Truyền bệnh quanh năm làm tăng số lần virus nhân bản, từ đó tăng cơ hội đột biến và pha trộn các biến thể. Điều này có thể làm virus trở nên nguy hiểm hơn cho các loài khác, kể cả con người, dù hiện chưa có bằng chứng cho thấy điều đó đã xảy ra trong quần thể kền kền.
Nghiên cứu trước đây cho biết khoảng một nửa số kền kền bị nhiễm có thể sống sót và những cá thể sống sót thể hiện kháng thể. Đồng tác giả David Stallknecht cho rằng virus lây truyền rất dễ trong quần thể nhưng một số cá thể vẫn có thể kháng bệnh. Công trình cũng nêu bật mối rủi ro với các loài ít gặp: đợt dịch năm 2023 đã giết ít nhất 20 kền kền California, trong khi tổng số loài này dưới 600 cá thể và khoảng một phần ba đang được nuôi nhốt.
H5 lần đầu được phát hiện vào những năm 1990 và đã lây cho nhiều loài hoang dã và gia súc, từ bò sữa và mèo nhà đến cá heo và gấu. Các tác giả cảnh báo sự lưu hành và pha trộn liên tục của virus tạo ra đa dạng biến thể có thể ảnh hưởng tới động vật hoang dã và vật nuôi. Công trình được công bố trên tạp chí Scientific Reports; nguồn: Đại học Georgia.
Từ khó
- dương tính — kết quả xét nghiệm cho thấy có tác nhân gây bệnh
- lưu hành — tồn tại và lan rộng trong một quần thể
- đột biến — thay đổi gen tạo biến thể mới
- pha trộn — kết hợp gen từ hai biến thể khác nhau
- kháng thể — chất do hệ miễn dịch tạo ra chống mầm bệnh
- quần thể — tập hợp cá thể cùng loài cùng khu vực
- nuôi nhốt — giữ động vật trong điều kiện con người kiểm soát
- rủi ro — khả năng xảy ra hậu quả xấu hoặc thiệt hại
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Việc virus lưu hành quanh năm ở kền kền có thể ảnh hưởng thế nào tới động vật khác và vật nuôi gần khu dân cư? Hãy nêu hai ví dụ và lý do.
- Những biện pháp nào bạn nghĩ có thể giảm rủi ro pha trộn biến thể virus trong thiên nhiên?
- Với số lượng kền kền California ít ỏi và một phần đang nuôi nhốt, bạn nghĩ những ưu tiên bảo tồn nào nên được đặt ra?
Bài viết liên quan
Nguy cơ tim mạch liên quan đến gãy xương ở phụ nữ sau mãn kinh
Nghiên cứu trên hơn 21.000 phụ nữ dùng điểm PREVENT (2024) cho thấy nguy cơ tim mạch cao liên quan tới tăng nguy cơ gãy, nhất là gãy hông; các tác giả kêu gọi thêm nghiên cứu trước khi dùng điểm này để sàng lọc gãy xương.
