Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) đang trở thành một cuộc khủng hoảng sức khỏe toàn cầu nhưng ít được công nhận. Mỗi năm hơn 3,5 triệu người chết vì COPD, nhóm bệnh gồm khí phế thũng và viêm phế quản mạn; COPD chiếm khoảng 5% số ca tử vong toàn cầu và đứng thứ tư về nguyên nhân tử vong.
Khoảng 90% số ca tử vong do COPD xảy ra ở các nước thu nhập thấp và trung bình. Ở các nơi này, năng lực chẩn đoán và xét nghiệm chức năng phổi còn yếu, chăm sóc chuyên môn khan hiếm và tiếp cận các ống hít kết hợp (một thuốc giãn phế quản cộng corticosteroid) không đồng đều vì giá cao hoặc thiếu nguồn cung. Kết quả là nhiều bệnh nhân chỉ nhận ống hít cắt cơn và chỉ đến cơ sở y tế khi bệnh đã ở giai đoạn muộn.
Sự giảm viện trợ nước ngoài làm mất nguồn tài chính cho phòng khám và chương trình đào tạo từng hỗ trợ phát hiện và điều trị bệnh mạn tính; khi kinh phí co lại, phòng khám đóng cửa và tính liên tục của điều trị bị gián đoạn. Xây dựng năng lực cần chính sách đào tạo và giữ chân nhân sự, bao gồm mức lương cạnh tranh, vai trò học thuật và tích hợp chuyên gia vào hệ thống y tế. Ví dụ, cách đây khoảng hai thập kỷ Ethiopia chỉ có một bác sĩ chuyên ngành phổi; một chương trình đào tạo đã tăng số chuyên gia trong hai thập kỷ vừa qua.
Ngăn ngừa bệnh trong tương lai đòi hỏi kiểm soát chất lượng không khí và kiểm soát thuốc lá, cùng nỗ lực giảm ô nhiễm trong nhà do nấu ăn bằng gỗ hoặc sinh khối. Ở châu Phi, tỉ lệ hút thuốc chưa tăng như ở các vùng khác và dân số trẻ hơn, điều này vừa là cơ hội để phòng ngừa vừa có nguy cơ chủ quan. Như bài viết nêu: "Chúng ta có công cụ để ngăn cả một thế hệ phát triển những căn bệnh này. Câu hỏi là liệu chúng ta có sử dụng chúng hay không." WHO dự kiến sẽ ban hành hướng dẫn cập nhật vào năm tới với sự đóng góp của chuyên gia từ các nước có thu nhập thấp và trung bình.
Từ khó
- khí phế thũng — bệnh phổi làm phá hủy túi khí trong phổi
- viêm phế quản mạn — viêm đường thở kéo dài với ho và đờm
- ống hít — thiết bị đưa thuốc vào phổi khi hítống hít kết hợp, ống hít cắt cơn
- giãn phế quản — thuốc làm nở rộng đường thở để dễ thở
- năng lực — khả năng thực hiện nhiệm vụ chuyên mônnăng lực chẩn đoán
- viện trợ — tiền hoặc hỗ trợ do nước khác choviện trợ nước ngoài
- ô nhiễm — sự xuất hiện chất bẩn gây hại trong không khíô nhiễm trong nhà
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Những rào cản lớn nhất khiến phát hiện và điều trị COPD kém hiệu quả ở các nước thu nhập thấp và trung bình là gì? Hãy nêu ví dụ từ bài.
- Theo bài, những chính sách nào cần để xây dựng và giữ chân nhân sự y tế? Bạn nghĩ biện pháp nào khả thi nhất ở địa phương mình?
- Các biện pháp giảm ô nhiễm trong nhà (ví dụ thay nhiên liệu nấu ăn) có thể tác động thế nào đến sức khỏe cộng đồng và ngừa bệnh phổi mạn? Hãy giải thích và nêu ví dụ.
