Tại hội nghị ở Lindau (28 June-3 July), nơi có hơn 650 nhà nghiên cứu trẻ và sáu người đến từ Nam Phi, Jaymi Leigh January giới thiệu một nền tảng cảm biến sinh học mới. Nghiên cứu của cô kết hợp công nghệ nano và điện hóa để phát hiện những lượng rất nhỏ chỉ thị sinh học liên quan đến bệnh lao, ung thư và COVID kéo dài. Phát hiện sớm có thể thay đổi cục diện chăm sóc sức khỏe bằng cách cho phép can thiệp sớm hơn.
Cô có bằng thạc sĩ về Khoa học nano từ University of the Western Cape (UWC) và hoàn thành tiến sĩ vào năm 2025 với đề tài tập trung vào cảm biến phân tích điện và vật liệu nano. Một yếu tố then chốt trong phương pháp là nanobody, dạng kháng thể đơn dòng nhỏ gọn, giúp cảm biến gắn với chỉ thị mục tiêu với độ đặc hiệu cao và phát hiện nồng độ rất nhỏ.
Công trình của cô được ghi nhận khi năm 2025 cô là ứng viên chung kết của giải South African Women in Science Awards ở hạng mục Khoa học tự nhiên. Để đưa cảm biến từ phòng thí nghiệm ra phòng khám sẽ cần nhiều bước:
- xác thực lâm sàng quy mô lớn
- tối ưu hóa sản xuất
- phê duyệt theo quy định
- hợp tác với ngành công nghiệp
January hy vọng thương mại hóa công nghệ cùng đối tác công nghiệp, ưu tiên trong Nam Phi, và nhấn mạnh rằng tiến bộ khoa học phải tới được các cộng đồng bị bỏ lại phía sau để đạt chăm sóc sức khỏe công bằng hơn.
Từ khó
- cảm biến sinh học — thiết bị phát hiện dấu hiệu sinh học trong cơ thể
- công nghệ nano — kỹ thuật dùng hạt rất nhỏ ở kích thước nano
- điện hóa — liên quan tới phản ứng điện và chất hóa học
- chỉ thị sinh học — molecule hoặc chất báo hiệu bệnh trong cơ thể
- nanobody — kháng thể nhỏ gọn, gắn đặc hiệu với mục tiêu
- xác thực — kiểm tra để đảm bảo tính chính xác và an toàn
- phê duyệt — quyết định cho phép dùng theo quy định pháp lý
- thương mại hóa — biến công nghệ thành sản phẩm bán trên thị trường
- chăm sóc sức khỏe — dịch vụ y tế nhằm bảo vệ và điều trị bệnh
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ những rào cản lớn nhất khi đưa cảm biến từ phòng thí nghiệm ra phòng khám là gì? Hãy nêu ít nhất hai và giải thích.
- Làm thế nào công nghệ nano và nanobody có thể giúp phát hiện bệnh sớm hơn? Cho ví dụ khả thi từ bài báo.
- Tác giả nhấn mạnh việc tiến bộ khoa học phải tới được các cộng đồng bị bỏ lại phía sau. Theo bạn, những biện pháp nào có thể giúp đạt được chăm sóc sức khỏe công bằng hơn?
