Hija Kamran: Con người và rủi ro của trí tuệ nhân tạoCEFR B1
21 thg 4, 2026
Phỏng theo Guest Contributor, Global Voices • CC BY 3.0
Ảnh: Marija Zaric, Unsplash
Bài viết nằm trong loạt “Đừng hỏi AI, hãy hỏi đồng nghiệp”, một sáng kiến giữa Global Voices, Association for Progressive Communication và GenderIT, và là phần của Spotlight tháng 4 năm 2026 về quan điểm con người đối với trí tuệ nhân tạo. Tác giả Hija Kamran nói công việc của cô khiến cô thận trọng với công nghệ mới và thường tiếp cận chậm.
Kamran lập luận rằng các công ty công nghệ nhiều lần cho thấy cam kết chính của họ là mô hình kinh doanh chứ không phải con người. Cô dẫn lại câu nổi tiếng được cho là của Mark Zuckerberg: “Thưa Thượng nghị sĩ, chúng tôi chạy quảng cáo”, và kể khi cô chất vấn về nội dung gây hại một đại diện đã trả lời nên đọc điều khoản dịch vụ. Những phản hồi như vậy, theo cô, bộc lộ thiếu minh bạch và trách nhiệm giải trình.
Cô nhấn mạnh rằng công nghệ không trung lập: dữ liệu huấn luyện phản ánh lịch sử loại trừ và bất bình đẳng, nên AI có thể mã hóa và khuếch đại những tổn hại. Kamran dùng cụm từ “tổn thất phụ” để chỉ những người bị ảnh hưởng trong cuộc đua phát triển AI và kêu gọi chuyển trách nhiệm về phía những người có quyền lực.
Từ khó
- sáng kiến — kế hoạch hoặc dự án mới của một tổ chức
- thận trọng — cẩn thận, suy nghĩ trước khi hành động
- mô hình kinh doanh — cách một công ty kiếm tiền và hoạt động
- minh bạch — rõ ràng, thông tin được công khai
- trách nhiệm giải trình — chịu trách nhiệm và giải thích hành động
- dữ liệu huấn luyện — thông tin dùng để dạy hệ thống AI
- tổn thất phụ — những người hoặc nhóm bị ảnh hưởng tiêu cực
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn có đồng ý với ý kiến rằng công nghệ không trung lập không? Hãy nêu một hoặc hai lý do ngắn.
- Theo bạn, các công ty công nghệ nên làm gì để minh bạch và chịu trách nhiệm hơn khi AI gây hại?
- Khi bạn gặp công nghệ mới, bạn có tiếp cận nhanh hay thận trọng? Nêu ví dụ ngắn.
Bài viết liên quan
Belarus khởi tố danh hài Vyacheslav Komissarenko
Ủy ban Điều tra Belarus khởi xướng thủ tục pháp lý đặc biệt với danh hài Vyacheslav Komissarenko, bị buộc tội phỉ báng và lăng mạ Tổng thống Alyaksandr Lukashenka. Ông đang sống ở nước ngoài và từng rời nhiều nước vì lo sợ sách nhiễu.
