Các nhà nghiên cứu ở Đại học Rockefeller, do Winrich Freiwald dẫn đầu, dùng fMRI để ghi hoạt động não khi khỉ macaque thực hiện chuyển động mặt. Công trình được công bố trên tạp chí Science và tập trung vào cách não tạo ra cử chỉ khuôn mặt, chứ không chỉ nhận biết chúng.
Nhóm xác định ba vùng vỏ não tiếp cận trực tiếp tới cơ mặt: vỏ vận động cingulate (ở giữa), vỏ vận động chính và vỏ tiền vận động (ở phía bên), và họ cũng phát hiện sự tham gia của vỏ giác quan cơ thể chính. Để nghiên cứu động tác cụ thể, họ kích thích ba kiểu hành vi: đe doạ, mút môi và nhai, sử dụng tương tác trực tiếp, video và hình đại diện do nhà thí nghiệm điều khiển.
Phát hiện chính cho thấy cả vùng vỏ não cao hơn và thấp hơn đều đóng góp cho biểu cảm cảm xúc lẫn biểu cảm có chủ ý. Tất cả các vùng tham gia vào mọi loại cử chỉ nhưng hoạt động theo thang thời gian khác nhau: vùng phía bên thể hiện động lực thần kinh nhanh trong mili giây, trong khi vùng giữa như vỏ cingulate cho hoạt động chậm và ổn định hơn. Phân tích bổ sung trên cùng dữ liệu cho thấy chúng tạo thành một mạng cảm-biến vận động liên kết.
Từ khó
- vỏ não — lớp ngoài của não kiểm soát nhiều chức năngvùng vỏ não
- vỏ vận động cingulate — vùng vỏ não ở giữa liên quan tới vận động mặt
- vỏ vận động chính — vùng vỏ não điều khiển chuyển động cơ bắp
- vỏ tiền vận động — vùng trước vỏ vận động giúp lập kế hoạch di chuyển
- kích thích — gây ra phản ứng bằng tác động bên ngoài
- biểu cảm — cách thể hiện cảm xúc qua nét mặt hoặc cử chỉ
- thang thời gian — khoảng hoặc tốc độ xảy ra sự kiện theo thời gian
- động lực thần kinh — mô tả hoạt động điện và thay đổi trong hệ thần kinh
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Tại sao bạn nghĩ các vùng vỏ não khác nhau lại hoạt động theo thang thời gian khác nhau?
- Bạn nghĩ kết quả nghiên cứu trên khỉ macaque có thể giúp hiểu biểu cảm khuôn mặt ở người như thế nào? Vì sao?
- Nghiên cứu phân biệt biểu cảm cảm xúc và biểu cảm có chủ ý. Bạn có thể nêu ví dụ về hai loại biểu cảm đó trong đời sống?
