Người sáng tạo kỹ thuật số châu Phi gặp khó khăn về thu nhậpCEFR B2
23 thg 4, 2026
Phỏng theo Laura, Global Voices • CC BY 3.0
Ảnh: Desola Lanre-Ologun, Unsplash
Africa Creator Economy Report 2.0, do Communiqué và TM Global công bố tại Africa Creators Summit ở Lagos (tháng 1 năm 2026), mô tả một ngành sáng tạo kỹ thuật số đang tăng trưởng nhưng gặp nhiều rào cản. Báo cáo ước tính quy mô hiện là USD 3 billion và dự báo sẽ vượt USD 17 billion vào năm 2030, tuy nhiên nhiều người sáng tạo vẫn chỉ có thu nhập rất thấp.
Gần 85% lực lượng lao động trên lục địa làm việc trong khu vực không chính thức, thường gọi là kinh tế gig. Báo cáo cho biết 60% người sáng tạo kiếm được dưới USD 100 mỗi tháng và 54% kiếm được dưới USD 62 mỗi tháng. Nhiều người phải kiêm nhiều vai trò; ví dụ Kofi Dotse ở Accra vừa làm nhà sản xuất, tạo nội dung, biên tập viên, thương thuyết viên thương mại và từ 2025 còn là người đào tạo.
Hệ thống thanh toán là một rào cản quan trọng: Stripe không khả dụng ở hầu hết các nước Pháp ngữ thuộc vùng hạ Sahara, PayPal có mặt nhưng rút tiền bị hạn chế. Các giải pháp như Selar, M-Pesa và Chipper Cash đã xuất hiện, và một số nghiên cứu cùng bài blog của Nestuge ghi nhận quyền tự chủ cao hơn cho người dùng nền tảng này.
Dữ liệu và AI cũng tạo thêm thách thức. Các nghiên cứu nói tới một "chế độ phân biệt kỹ thuật số" khi công việc xử lý dữ liệu và kiểm duyệt được thực hiện ở châu Phi nhưng không có thù lao tương xứng. Dự án như Google’s Waxal dựa vào đóng góp không nhận doanh thu, và trường hợp siêu mẫu số Shudu Gram do Cameron-James Wilson tạo ra cho thấy sản phẩm văn hóa có thể bị kiếm tiền bởi các tác nhân bên ngoài. Các nhà nghiên cứu đề xuất ba ưu tiên: chủ quyền dữ liệu văn hóa và thanh toán cho tác giả gốc; bảo vệ công nhân click với lương tử tế và bảo hiểm xã hội; và công bằng trả lương quốc tế để ngăn thu nhập chảy ra ngoài.
Từ khó
- rào cản — yếu tố khiến tiến trình khó hoặc chậm lại
- lực lượng lao động — tổng số người làm việc trong một nền kinh tế
- khu vực không chính thức — phần kinh tế thiếu hợp pháp và không được quản lý
- hệ thống thanh toán — cách chuyển tiền giữa người mua và người bán
- rút tiền — hành động lấy tiền từ tài khoản ngân hàng
- quyền tự chủ — khả năng kiểm soát và quyết định độc lập
- chủ quyền dữ liệu — quyền kiểm soát dữ liệu liên quan văn hóa
- bảo hiểm xã hội — hệ thống hỗ trợ tài chính khi mất việc
- siêu mẫu số — hình ảnh người mẫu do máy tính tạo ra
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ các giải pháp như M-Pesa hoặc Selar có thể giúp khắc phục vấn đề thanh toán cho người sáng tạo ở châu Phi ra sao?
- Việc thiếu chủ quyền dữ liệu văn hóa có thể gây hậu quả gì cho người sáng tạo và cộng đồng địa phương?
- Những chính sách hoặc biện pháp nào có thể giúp bảo vệ thu nhập của người sáng tạo khỏi chảy ra ngoài quốc gia?
