Khoai tây trở lại quan trọng ở Cộng hòa Dân chủ CongoCEFR B2
10 thg 10, 2025
Phỏng theo Laura, Global Voices • CC BY 3.0
Ảnh: Daniel Dan, Unsplash
Khoai tây đang trở lại thành cây quan trọng về an ninh lương thực ở Cộng hòa Dân chủ Congo nhờ sự hợp tác giữa chính phủ, tổ chức phi chính phủ, nhà nghiên cứu và nông dân. Ở một số vùng của tỉnh North Kivu, các giống như Lubero và Rutshuru, trước đây chỉ dùng cho lễ, giờ đóng vai trò trung tâm. Năm 2018, DRC sản xuất 101,000 tấn khoai tây, một nguồn tinh bột quan trọng cho dân số lớn.
Một số rào cản rõ ràng là hạ tầng và sinh học. Đường xá xuống cấp và hành trình xa tới thị trường—Kisangani cách 800 km và Kinshasa cách 2,000 km—làm gián đoạn thương mại; vào mùa mưa một xe tải có thể mất một tháng và vụ mùa có thể hư hại. Các mối đe doạ sinh học chính là sương mai, héo do vi khuẩn và nhiễm virus, làm giảm năng suất.
CERAVEG và Université Catholique du Graben, dưới sự dẫn dắt của Giáo sư Charles Valimunzigha, đang thay thế giống cũ suy thoái. Quá trình nhân giống là lâu dài và khoa học: bắt đầu từ hơn 10,000 cây con lai, theo dõi từng dòng cho đến khi thu hoạch, và chỉ giữ các dòng có cả kháng bệnh và năng suất cao để thử nghiệm tiếp. Giống cũ thường đạt dưới 10 tấn trên hecta, trong khi một số giống do CERAVEG phát triển vượt quá 20 tấn trên hecta.
Ngoài giống cải tiến, phục hồi độ phì đất và thực hành bền vững là cần thiết. Các nhà nghiên cứu khuyên trồng họ đậu giữa các vụ vì đậu bắt giữ nitơ từ không khí. Họ cũng cảnh báo nitrat có thể ngấm xuống nước ngầm vào mùa mưa và ở nồng độ cao là chất gây ung thư. Báo cáo của INERA so sánh cho thấy giống bản địa cho 20–35 tấn trên hecta, còn hạt nhập 25–40 tấn trên hecta; giống nhập có thể kháng sương mai tốt hơn nhưng đòi hỏi đào tạo và chi phí cao hơn.
- Kết hợp giống cải tiến, hỗ trợ kỹ thuật và chính sách nông nghiệp nhất quán có thể giúp khoai tây trở thành cây chiến lược cho chủ quyền lương thực trên toàn DRC.
Từ khó
- an ninh lương thực — khả năng đảm bảo đủ thực phẩm cho dân
- hạ tầng — cơ sở vật chất như đường, cầu, chợ
- sương mai — bệnh cây do nấm gây hại lá và củ
- kháng bệnh — khả năng cây chống lại bệnh
- độ phì đất — mức dinh dưỡng và màu mỡ của đất
- nitrat — dạng nitơ trong đất có thể hòa tan
- nhân giống — quy trình tạo ra giống cây mới
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ việc kết hợp giống cải tiến, hỗ trợ kỹ thuật và chính sách nông nghiệp có thể thực hiện ở quy mô lớn như thế nào trong DRC? Hãy nêu vài khó khăn và giải pháp.
- Nitrat có thể gây hại nếu ngấm xuống nước ngầm. Bạn sẽ đề xuất biện pháp nào để giảm rủi ro này cho cộng đồng nông thôn?
Bài viết liên quan
Vivien Sansour và Thư viện Hạt giống Di sản Palestine
Vivien Sansour sáng lập Thư viện Hạt giống Di sản Palestine để lưu giữ hạt giống, cây trồng và các câu chuyện nối người Palestine với đất đai. Dự án bắt nguồn từ ký ức cá nhân và nay đã mở rộng thành một sáng kiến cơ sở toàn cầu.