Mất ngủ và thiếu ngủ là vấn đề phổ biến, ảnh hưởng quan trọng tới sức khỏe và an toàn. Khảo sát Sức khỏe Thụy Sĩ mới nhất cho thấy khoảng một phần ba dân số gặp rối loạn giấc ngủ; phụ nữ và nhóm 15–39 tuổi chịu ảnh hưởng đặc biệt. Trước đây chưa thể đo trực tiếp thiếu ngủ trong các dịch thể cơ thể.
Các nhà nghiên cứu từ Viện Y học Pháp y và Viện Dược lý và Độc chất học thuộc Đại học Zurich kiểm tra xem có thể tìm dấu hiệu thiếu ngủ trong nước bọt hay không. 20 nam thanh niên khỏe, bình thường ngủ 7–9 giờ mỗi đêm, tham gia thử nghiệm với ba điều kiện ngủ: một đêm không ngủ; bốn đêm mỗi đêm ngủ 6 giờ; và điều kiện đối chứng ngủ 8 giờ. Các điều kiện được thực hiện theo thứ tự ngẫu nhiên.
Nhóm dùng khối phổ độ phân giải cao và phương pháp học máy để phân tích hàng chục nghìn phân tử trong mẫu. Họ thấy thiếu ngủ cấp tính ảnh hưởng tới khoảng 10% phân tử và xác định 10 dấu ấn sinh học có thể chỉ ra mệt mỏi. Dự án sẽ chuyển sang nghiên cứu hiện trường quốc tế lớn hơn để xác thực các dấu ấn này trong điều kiện thực tế, bao gồm ca làm, rượu và thuốc men. Kết quả được công bố trên Journal of Proteome Research, nguồn: University of Zurich.
Từ khó
- rối loạn — tình trạng hoạt động cơ thể không bình thườngrối loạn giấc ngủ
- dấu ấn sinh học — chất trong cơ thể cho biết tình trạng sức khỏe
- khối phổ — kỹ thuật phân tích các phân tử trong mẫu
- học máy — kỹ thuật dùng máy để phân tích dữ liệu
- xác thực — kiểm tra xem thông tin có đúng không
- điều kiện đối chứng — tình huống chuẩn để so sánh kết quả
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ phát hiện dấu ấn sinh học trong nước bọt sẽ giúp ích cho ai và như thế nào?
- Nghiên cứu ban đầu chỉ có nam thanh niên; theo bạn, nghiên cứu tiếp theo nên bổ sung những nhóm hoặc điều kiện nào để kết luận chắc hơn?
- Nếu có xét nghiệm phát hiện thiếu ngủ, bạn có thay đổi thói quen ngủ không? Vì sao hoặc tại sao không?
