Một nghiên cứu lớn do các nhóm tại Boston University, Mass General Brigham và Concussion & CTE Foundation dẫn đầu đã phân tích 19.824 cầu thủ NFL ra mắt trong giai đoạn 1960–2019. Các nhà nghiên cứu đối chiếu hồ sơ nghề nghiệp, vị trí chơi, số lần xuất hiện và dữ liệu từ National Death Index để xác định nguyên nhân tử vong trong 1.994 trường hợp đã qua đời. Kết quả được công bố trên eClinicalMedicine.
Trong 1.994 người đã chết, 178 trường hợp được xác định là do bệnh thoái hóa thần kinh: 106 do sa sút trí tuệ, 39 do Parkinson và 33 do xơ cứng teo cơ một bên (ALS). Nhìn chung, tử vong do các bệnh này cao gấp bốn lần so với dân số chung; tỷ lệ đối với sa sút trí tuệ là 3,8 lần và với Parkinson là 3,88 lần.
Phân tích chi tiết cho thấy thời gian thi đấu và vị trí có liên quan tới rủi ro: chơi hơn năm mùa làm nguy cơ tăng gấp đôi so với chơi một đến bốn mùa, và cầu thủ ở các vị trí tốc độ có tỷ lệ sa sút trí tuệ cao gấp hai lần so với các vị trí không thuộc nhóm tốc độ. Tác giả cho rằng điều này có thể liên quan tới lực gia tốc tích lũy (g-force). Những vị trí không thuộc nhóm tốc độ, như tiền vệ tấn công và phòng ngự, có tỷ lệ thấp hơn.
Các nhà nghiên cứu cũng lưu ý cầu thủ có tỷ lệ tử vong do ung thư và bệnh tim mạch thấp hơn, điều mà họ giải thích bằng thể lực, thói quen tập luyện, tiếp cận chăm sóc y tế và một hiệu ứng chọn lọc mà họ gọi là selection through athletic resilience survivor (STARS). Đồng tác giả cấp cao Jesse Mez nhấn mạnh mối liên hệ liều-phản ứng giữa thời gian chơi và nguy cơ thoái hóa thần kinh, và cho biết nghiên cứu ngân hàng não chỉ ra CTE là lời giải thích chính. Nghiên cứu được tài trợ bởi National Institute of Neurological Disorders and Stroke, National Institute on Aging và Maloney/Carpenter Trauma-Related Neurodegenerative Disease Research Fund.
Từ khó
- thoái hóa thần kinh — mất chức năng và tổn thương tế bào thần kinh
- sa sút trí tuệ — mất dần khả năng nhớ và suy nghĩ
- xơ cứng teo cơ một bên — bệnh làm yếu cơ do tế bào thần kinh mất
- lực gia tốc — lực do thay đổi tốc độ chuyển độnglực gia tốc tích lũy
- hiệu ứng chọn lọc — hiện tượng chỉ người mạnh hơn tiếp tục
- liều-phản ứng — mối quan hệ giữa mức tiếp xúc và tác hại
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ các kết quả về mối liên hệ giữa thời gian chơi và nguy cơ thoái hóa thần kinh có thể ảnh hưởng tới chính sách y tế cho cầu thủ chuyên nghiệp thế nào? Hãy nêu hai lý do.
- Nghiên cứu đề cập tới lực gia tốc tích lũy như một yếu tố khả dĩ. Bạn có thể nghĩ ra biện pháp thực tế nào để giảm tác động này trong thi đấu hoặc tập luyện?
- Tác giả nhắc tới hiệu ứng chọn lọc (STARS) giải thích nguy cơ ung thư và bệnh tim mạch thấp hơn. Bạn hiểu ý nghĩa của hiệu ứng này thế nào khi đánh giá sức khỏe nhóm vận động viên?