Yeni çalışma stresin davranışlara, özellikle içme gibi alışkanlıklara nasıl yol açtığını biyolojik düzeyde gösteriyor. Çalışmaya Jun Wang liderlik etti ve sonuçlar eLife dergisinde yayımlandı; araştırma NIAAA tarafından desteklendi.
Araştırmacılar, beyin stres merkezlerinden dorsal striatuma doğrudan bir yol tespit ettiler. Stres merkezleri arasında merkezi amigdala (CeA) ve stria terminalis yatak çekirdeği (BNST) yer alıyor. Bu bölgeler dorsal striatuma kortikotropin salgılatıcı faktör (CRF) gönderiyor.
Dorsal striatumdaki CRF, kolinerjik ara nöronlar (CIN) üzerinde etki gösteriyor. CIN'ler asetilkolin salgılayarak öğrenme ve karar verme süreçlerine katkı veriyor; CRF uygulaması CIN aktivitesini ve asetilkolin salgısını artırdı. Ancak alkol, erken yoksunluk sırasında CRF'nin CIN'leri aktive etme yeteneğini zayıflattı ve alkol tek başına CIN aktivitesini yavaşlattı. Bu etkiler stresin nüksü tetiklemesini ve bağımlılıkta beyin esnekliğinin kaybını açıklamaya yardımcı oluyor.
Wang, yolun ve ilgili hücrelerin bilinmesinin yeni tedavi olasılıkları getirdiğini ve CIN aktivitesini güçlendirmenin, CRF sinyalini desteklemenin veya stres devresini korumanın olası yaklaşımlar olduğunu belirtiyor.
Zor kelimeler
- kortikotropin salgılatıcı faktör — beyinde bazı hücreleri uyaran bir hormon
- kolinerjik ara nöron — asetilkolin salgılayan ara sinir hücresikolinerjik ara nöronlar
- asetilkolin — sinir hücreleri arasında iletim yapan kimyasal
- dorsal striatum — beyinde davranış ve öğrenmeyle ilgili bölgedorsal striatuma
- amigdala — duygu ve stres tepkileriyle ilgili beyin bölgesi
- yoksunluk — bir maddenin aniden alınmaması durumu
- bağımlılık — bir madde veya davranışa kontrolsüz bağlılıkbağımlılıkta
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Araştırmada önerilen tedavi yaklaşımlarından hangisi size daha uygulanabilir geliyor? Neden?
- Stresin alışkanlıkları tetiklemesi günlük hayatta nasıl görülebilir? Kısa bir örnek veriniz.
- Alkolün beyin üzerinde bu tür etkileri olduğunu bilmek insanların alkol kullanımıyla ilgili kararlarını nasıl değiştirebilir?
İlgili makaleler
Nöronların ağrı iletme şeklinde yeni enzim yolu
Araştırmacılar, etkin nöronların dışarıya VLK adlı bir enzim saldığını ve bunun yakın hücrelerin ağrı sinyali iletme biçimini değiştirdiğini gösterdi. Fare deneylerinde VLK çıkarılınca ameliyat sonrası ağrı görünmedi, eklendiğinde ağrı arttı.
CC023 fare suşunda viral enfeksiyon ve ALS benzeri hasar
Araştırmacılar CC023 adlı fare suşunu inceleyerek viral enfeksiyonun ALS benzeri nörolojik hasarla ilişkili olabileceğini buldu. Bulgular sporadik ALS için erken uyarı işaretleri ve yeni testlerin geliştirilmesine yardımcı olabilir.
Psilosibin ve beyin kan akışı ilişkisi
Araştırmacılar psilosibin ve benzeri psikedeliklerin nöronal aktiviteyle kan akışı arasındaki bağlantıyı değiştirebileceğini buldu. Fare deneyleri ve insan fMRI verilerindeki benzer etkiler, görüntüleme sonuçlarının dikkatle yorumlanması gerektiğini gösteriyor.