Araştırmacılar, tüm nedenli demans üzerinde genetik bir risk ile vasküler hasar göstergesinin bir arada etkisini test etti. Çalışma, Atherosclerosis Risk in Communities (ARIC) ve UK Biobank verilerini kullandı ve sonuçlar Annals of Neurology'de yayımlandı. Kıdemli yazar Adam de Havenon, Yale School of Medicine'den, araştırmanın amaçlarından birinin risklerin toplamsal mı yoksa çarpımsal mı etki ettiğini belirlemek olduğunu belirtti.
Çalışmada APOE ε4 genotipi ile beyaz madde hiperintensiteleri (WMH) ölçüldü. WMH, manyetik rezonans görüntülemede parlak lekeler şeklinde görülen lezyonlardır ve küçük beyin damarlarındaki hasarla ilişkilidir. APOE geni yağ taşımasında rol oynar; ε4 varyantı Alzheimer ve demans gelişme olasılığını artırır. Analizler, hem yüksek WMH yükü hem de en az bir APOE ε4 alleli taşımanın demans riskini artırdığını gösterdi.
Önemli bulgu, iki faktörün etkisinin çarpımsal değil toplamsal olmasıydı: her faktör kendi riskini ekliyordu. Araştırmacılar vasküler bileşenin değiştirilebilir olduğuna dikkat çekti ve kan basıncının kontrol altına alınması, diyabet yönetimi ve diğer kardiyovasküler girişimlerin WMH gelişimini önlemeye veya yavaşlatmaya yardımcı olabileceğini belirtti. Yazarlar ayrıca APOE ε4 genotipine sahip olmanın demansı kaçınılmaz kılmadığını, vasküler sağlığa özen gösterilmesinin genetik duyarlılığı olanlar için bile riski azaltabileceğini vurguladılar. Araştırma National Institutes of Health ve Yale University tarafından desteklendi; bulgular Yale tarafından bildirildi ve önce Futurity'de yayımlandı.
Zor kelimeler
- beyaz madde hiperintensitesi — Manyetik rezonans görüntülemede beyaz maddede görülen parlak lezyonlarbeyaz madde hiperintensiteleri
- vasküler — Damarlarla ilgili veya damarları etkileyen
- genotip — Bir organizmanın genlerin belirli kombinasyonugenotipi
- allel — Bir genin farklı biçimlerinden birialleli
- lezyon — Vücutta hasar görmüş doku parçasılezyonlardır
- varyant — Genlerde görülen farklı sürüm veya biçimvaryantı
- toplamsal — Etkilerin birbirine eklenerek oluşması durumu
- çarpımsal — Etkilerin birbirini güçlendirerek artması durumu
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Bu çalışmanın bulgularına göre genetik risk taşıyan kişilerin hangi yaşam tarzı ve tıbbi önlemleri öncelikle düşünmesi gerekir? Neden?
- İki faktörün toplamsal etki göstermesi sağlık politikalarında hangi uygulamaları öne çıkarabilir? Kısa örnek verin.
- APOE ε4 taşıyıcısı olduğunuzu öğrenseniz, araştırma sonuçlarına dayanarak hangi sağlık kararlarını değiştirirdiniz veya hangi kontrolleri yaptırırdınız? Neden?
İlgili makaleler
Tanzanya için daha fazla yağış ve sıcaklık uyarısı
Yeni bir iklim araştırması Tanzanya'nın bazı bölgelerinde daha sık aşırı yağış ve artan sıcaklık olacağını, bunun tarım, halk sağlığı ve kentleri etkileyeceğini bildiriyor. Uzmanlar daha güçlü politikalar ve hazırlık çağrısı yapıyor.
