Dongbeihua ve Çin Stand-up'ının YükselişiCEFR B2
4 Mar 2025
Uyarlanmıştır: Oiwan Lam, Global Voices • CC BY 3.0
Fotoğraf: nguyen quan, Unsplash
Son yirmi yılda Bilibili gibi Çin sosyal medya ve video platformlarının yaygınlaşması, stand-up komedisinin geniş izleyiciye ulaşmasına yardımcı oldu. Ancak Xi Jinping'in 2013'te göreve gelmesiyle sansür sıkılaştı ve siyasi hiciv televizyon ile çevrimiçinden büyük ölçüde kayboldu. Komedyenler bu ortamda lehçe mizahına ve bölgesel kültüre yönelerek farklı anlatı yolları buldular.
Dongbeihua, Liaoning, Jilin, Heilongjiang ve İç Moğolistan'ın bazı kesimlerinde konuşulan bir Mandarin alt grubudur ve Çin'de konuşanların sayısı yaklaşık 100 milyondur. Fonetik olarak Pekin ağzına yakın olduğu için birçok kişi anlayabiliyor; buna rağmen bazı ifadeler garip bulunduğu için bu karşıtlık kelime oyunları ve mizah üretiyor. Örnekler arasında 貓 (māo) fiil olarak kullanılması, 整 (zhěng) fiilinin çeşitli anlamları, 賊啦 (zéilā) zarfının “çok” anlamında kullanılması ve 忽悠 (hūyou) sözcüğünün “aldatmak” demek olması yer alır.
Dongbei insanlarına dair basit, coşkulu ve kavgalı stereotipler lehçenin ulusal çapta yayılmasına katkıda bulundu. 2000'lerin başında viral olan “東北人都是活雷鋒” adlı şarkı, bölgeyle gurur ve mizah duygusunu güçlendirdi. Dongbeihua komedisi 1990'larda Bahar Şenliği Galası'nda ulusal dikkat çekti; Tielingli Zhao Benshan gibi sanatçılar kırsal karakterleri canlandırdı.
2017'de rapçi Gem'in “Wild Wolf Disco”yu yayımlamasıyla başlayan Dongbei Rönesansı kültürel bir canlanma getirdi. Bölgeden nüfus çıkışı 2000'de yarım milyondan on yıl sonra iki milyondan fazlaya yükseldi ve bu değişim edebiyat ile sinemada karanlık yeni tasvirler yarattı. Shuang Xuetao, Zheng Zhi ve Ban Yu gibi yazarlar; Black Coal, Thin Ice (2014), The Shadow Play (2018) filmleri ve The Long Season (2023) dizisi bu yeni anlatıları şekillendirdi. Stand-up artık sosyal ve cinsiyet eleştirisini de içeren söylemlerle ülke çapında tanınıyor; Tieling doğumlu Li Xueqin 2020'deki çıkışıyla bu trendin öne çıkan isimlerinden biri oldu.
Zor kelimeler
- yaygınlaşma — bir şeyin daha geniş alana yayılması ve benimsenmesiyaygınlaşması
- sansür — yayınlanan içerikleri devletçe kısıtlama veya denetleme
- hiciv — eleştiriyi alaylı ve keskin bir biçimde anlatma
- lehçe — bir dilin bölgesel konuşma biçimi ve tarzılehçe mizahına, lehçenin
- stereotip — bir grup hakkında basit, genelleştirilmiş fikirstereotipler
- viral — kısa sürede çok kişi tarafından paylaşılan veya yayılanviral olan
- nüfus çıkışı — bir bölgeden insan sayısının azalması durumu
- canlanma — daha fazla etkinlik veya ilgiyle yeniden hareketlenme
- anlatı — bir olayın veya temanın kurulma ve anlatılma biçimianlatı yolları, anlatıları
- eleştiri — bir konuya yönelik yapılan değerlendirme ve olumsuz yorumeleştirisini
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Sansürün sıkılaşması komedyenlerin anlatı ve mizah biçimlerini nasıl değiştirmiş olabilir? Örneklerle açıklayın.
- Dongbei bölgesinden çıkan edebiyat ve sinema anlatılarındaki karanlık tasvirler, toplumun bu bölgeye bakışını nasıl etkileyebilir?
- Stand-up gösterilerinin sosyal ve cinsiyet eleştirisi içermesi hangi toplumsal tartışmaları başlatabilir veya yoğunlaştırabilir? Kısa cevap verin.
İlgili makaleler
Kültürel Uyum Yoksullukla Mücadelede Etkili
Michigan Üniversitesi’nin Nijer’deki araştırması, kültürel ve psikolojik faktörlerin yoksullukla mücadelede önemli olduğunu gösteriyor. Yerel değerlere uygun psikososyal müdahale, kadınların ekonomik ilerlemesini bir yıl içinde iyileştirdi.
Uluslararası Reggae Günü: Tek Aşk, Tek Ses, Tek Gün
Uluslararası Reggae Günü (IRD) 31. yılını "Tek Aşk, Tek Ses, Tek Gün" temasıyla kutladı. Organizasyon, reggeeyi aktivizm aracı olarak yeniden odaklamayı ve bu yıl özellikle iklim adaletine vurgu yapmayı amaçladı; ödül sahibi Mia Mottley olarak açıklandı.