Asma'nın hikâyesi: Afgan kızlarının eğitim mücadelesiCEFR B2
16 Mar 2026
Uyarlanmıştır: Global Voices Eurasia, Global Voices • CC BY 3.0
Fotoğraf: Joel Heard, Unsplash
Asma, 2025'te yazdığı yazıda Ağustos 2021'deki olayları ve sonrasındaki kısıtlamaların kendi yaşamını nasıl etkilediğini anlattı. 11. sınıftayken sınavlara hazırlanıyordu; Ashraf Ghani'nin kaçması ve Taliban'ın başkenti ele geçirmesiyle önce sınavlara kısa süre izin verildi, sonra okullar ve üniversiteler kızlara kapatıldı. Asma okul kapısına gidip sınıf arkadaşlarını, öğretmenlerini ve eski sırasını uzaktan görmeye çalıştı fakat içeri alınmadı; yazısında kısıtlamaların Margaret Atwood'un "The Handmaid's Tale" adlı distopyasını andırdığını belirtti.
Ailesinin desteğiyle doğudaki Herat şehrinde gizli bir İngilizce merkezine ulaştı. Orada cesur öğretmenler, risk alarak kızlara sessizce İngilizce öğrettiler. Bir yıllık çalışmanın sonunda Asma iyi bir düzeye geldi; merkez müdürünün önerisiyle öğretmen oldu ve hem kendi yaşıtlarına hem de daha küçük kızlara ders verdi. Bu durum, sınırlı imkânlar içinde güç bulma ve dayanışma örneği oldu.
Evde çok çeşitli kitaplar okudu; listesinde Oriana Fallaci'nin "The Useless Sex", Margaret Atwood'un "The Handmaid's Tale", Rachel Hollis'in "Girl, Wash Your Face", psikoloji kitapları, Mevlana'nın "Masnavi"si ve Ernest Gombrich'in "A History of the World" yer aldı. Asma, ABD'deki çevrimiçi University of the People'a işletme (business administration) alanında diploma için başvurdu, kabul mektubu aldı ve Nisan ayında öğrenimine başlamaya hazırlanıyor. Hem eğitim fırsatı bulduğu için heyecanlı hem de hâlâ eğitimden mahrum kızlar olduğu için üzgün olduğunu belirtti. Ailesinin "Önce eğitim, bağımsız ol, sonra hayatının geri kalanını planla" sözünü vurguladı; son üç buçuk yılda olgunlaştığını söyledi ve yüksek lisans ile doktora yaparak hedeflerine devam etmeyi planladığını ekledi.
Zor kelimeler
- kısıtlama — hareket veya hakkı sınırlandıran resmi veya fiili uygulamakısıtlamaların
- gizli — başkalarından saklı tutulan, dışarıdan bilinmeyen durum
- dayanışma — bireylerin birbirine yardım ve destek göstermesi
- çevrimiçi — internet aracılığıyla yapılan veya erişilen etkinlik
- kabul mektubu — bir kuruma kabul edildiğini bildiren resmi yazı
- distopya — kurguda baskıcı ve mutsuz bir toplum tasviridistopyasını
- başvurmak — resmi olarak bir programa veya işe talepte bulunmakbaşvurdu
- olgunlaşmak — daha deneyimli ve sorumluluk sahibi hâle gelmekolgunlaştığını
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Asma'nın gizli merkezde eğitim alıp daha sonra öğretmen olması senin için ne anlam taşıyor? Neden?
- Ailenin "Önce eğitim, bağımsız ol, sonra hayatını planla" sözü Asma'nın kararlarını nasıl etkilemiş olabilir?
- Gizli eğitim merkezleri ve dayanışma, uzun vadede toplumda hangi olumlu veya olumsuz değişikliklere yol açabilir?
İlgili makaleler
Çocuğa Telefon Vermek: Ev Hattı Bir Seçenek
Virginia Tech uzmanları, bazı ailelerin akıllı telefon yerine ev hattına döndüğünü ve bunun iletişim açısından bazı faydaları olabileceğini söylüyor. Uzmanlar telefon kullanımının olası zararları ve ebeveynlerin soracağı üç pratik soruyu paylaşıyor.
Yüksek sıcaklıklar küçük çocukların gelişimini yavaşlatıyor
Yeni bir araştırma, yüksek sıcaklıklara maruz kalmanın erken çocukluk döneminde okuryazarlık ve sayısal beceri kazanımını azaltabileceğini gösteriyor. Etkiler dezavantajlı ailelerde, suya erişimi az olanlarda ve kentsel alanlarda daha belirgin bulundu.
Hindistan’da yapay zeka ve gözetim kaygıları
Hindistan’da yapay zeka hızla kamusal alana giriyor ve bu durum gizlilik, sivil özgürlükler ile devlet yetkileri konusunda endişe yaratıyor. Yetkili kurumlar, araştırmacılar ve hak grupları eksik düzenlemeler ve şeffaflık isteğini vurguluyor.
Yenilenebilir enerjiye yatırım ama kırmızı etiketleme arttı
Filipin hükümeti yabancı mülkiyet sınırlarını kaldırıp yenilenebilir enerjiye yatırım çekmeye çalıştı. Ancak kırmızı etiketleme uygulaması yoğunlaştı; bazı sivil kuruluşların hesapları donduruldu ve yardım projeleri askıya alındı.