Asma'nın hikâyesi: Afgan kızlarının eğitim mücadelesiCEFR B1
16 Mar 2026
Uyarlanmıştır: Global Voices Eurasia, Global Voices • CC BY 3.0
Fotoğraf: Joel Heard, Unsplash
Asma 11. sınıftayken sınavlara hazırlanıyordu; o sırada Ashraf Ghani kaçtı ve Taliban başkenti ele geçirdi. İlk başta kızların sınavlara girmesine izin verildi, ancak kısa süre sonra okullar ve üniversiteler kızlara kapatıldı. Asma okul kapısına gidip sınıf arkadaşlarını, öğretmenlerini ve eski sırasını uzaktan görmeye çalıştı ama içeri alınmadı. "Suçumuz neydi?" diye sordu ve "Evet, kız olarak doğduk, ama suçlu değiliz" yazdı.
Ailesinin desteğiyle doğudaki Herat şehrinde gizli bir İngilizce merkezine ulaştı. Orada cesur öğretmenler kızlara sessizce İngilizce öğretiyordu. Bir yıllık çalışmanın ardından Asma iyi bir düzeye geldi ve merkez müdürünün önerisiyle öğretmen oldu; aynı merkezde kendi yaşıtları ve daha küçük kızlara ders verdi.
Evde çok sayıda kitap okudu; aralarında Oriana Fallaci'nin "The Useless Sex", Margaret Atwood'un "The Handmaid's Tale", Rachel Hollis'in "Girl, Wash Your Face", psikoloji kitapları, Mevlana'nın "Masnavi"si ve Ernest Gombrich'in "A History of the World" vardı. Ayrıca ABD'deki çevrimiçi University of the People'a işletme bölümü için başvurdu, kabul mektubu aldı ve Nisan ayında öğrenime başlayacak. Hem öğrenme şansına sahip olduğu için heyecanlı hem de hâlâ eğitimden mahrum birçok kız olduğu için üzgün olduğunu söyledi.
Asma aile desteğini özellikle vurguladı ve ebeveynlerinin "Önce eğitim, bağımsız ol, sonra hayatının geri kalanını planla" sözlerini aktardı. Son üç buçuk yılda olgunlaştığını belirtti ve yüksek lisans ile doktoraya devam ederek hedeflerine ilerlemeyi planladığını ekledi.
Zor kelimeler
- gizli — başkalarının bilmediği, dışarıdan görünmeyen, saklı yer
- merkez — eğitim veya hizmet verilen, insanların gittiği yermerkezine, merkezde
- mahrum — bir şeyden yoksun olan veya sahip olmayan kişi
- vurgulamak — bir düşüncenin veya sözün önemini belirtmekvurguladı
- başvurmak — resmi olarak kabul veya kayıt için istek yapmakbaşvurdu
- kabul mektubu — bir kurumun kabul edildiğini bildiren resmi yazı
- olgunlaşmak — kişinin daha sorumlu ve olgun hâle gelmesiolgunlaştığını
- bağımsız — kendi kararlarını tek başına verebilen durum
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Asma gizli bir merkezde ders aldı ve öğretmen oldu. Sen böyle bir ortamda ders alsan ne hissederdin? Kısa nedenlerle açıkla.
- Metinde Asma ailesinin desteğini özellikle vurguluyor. Aile desteğinin eğitimdeki yeri hakkında ne düşünüyorsun?
- Asma yüksek lisans ve doktora yapmayı planlıyor. Senin eğitim hedeflerin neler ve bu hedeflere nasıl ulaşmayı planlıyorsun?
İlgili makaleler
Yenilenebilir enerjiye yatırım ama kırmızı etiketleme arttı
Filipin hükümeti yabancı mülkiyet sınırlarını kaldırıp yenilenebilir enerjiye yatırım çekmeye çalıştı. Ancak kırmızı etiketleme uygulaması yoğunlaştı; bazı sivil kuruluşların hesapları donduruldu ve yardım projeleri askıya alındı.
Lima cezaevinde kolaj atölyesi ve kadınların hikâyeleri
2024–2025'te Lima'daki bir kadın cezaevinde haftalık kolaj atölyesi düzenlendi. 2025'te hükümet politikası cezaevlerinde yeniden entegrasyon görünürlüğünü azalttı; atölye kadınların gözetim ve duygularını ifade etmesine olanak verdi.
Sahra Altı Afrika’da yapay zekâyı sınırlayan elektrik ve internet
Sahra Altı Afrika’da yapay zekâ kullanımı, güvenilir olmayan elektrik ve maliyetli, yavaş internet nedeniyle zorlaşıyor. Kıta geniş nüfuslu ve kırsal yaşam yaygın; bazı çözümler var ama siyasi ve ekonomik destek eksik.