Een internationaal team onder leiding van de University of Michigan analyseerde Chandra-data van meer dan 1.600 stelsels die in meer dan twintig jaar zijn verzameld. De stelsels varieerden sterk in massa, van systemen veel zwaarder dan de Melkweg tot dwergstelsels met een fractie van die massa. Het werk is gepubliceerd in The Astrophysical Journal.
De onderzoekers vonden dat slechts ongeveer dertig procent van de dwergstelsels waarschijnlijk een superzwaar zwart gat heeft, terwijl bij stelsels van vergelijkbare massa als de Melkweg in meer dan negentig procent van de gevallen een zwart gat aanwezig is. Veel massieve stelsels tonen heldere röntgenbronnen in hun centra, een teken van materiaal dat opwarmt rond een zwart gat.
Voor kleinere stelsels, met massa's lager dan ongeveer drie miljard zonnen, ontbreken die ondubbelzinnige röntgensignalen meestal. Het team concludeert dat zowel detectielimieten (zwakkere gaten trekken minder gas aan) als het echte ontbreken van centrale zwarte gaten bijdragen aan het tekort aan signalen. De resultaten ondersteunen meer het idee van een vroege vorming via het instorten van grote gaswolken. Toekomstige tests, bijvoorbeeld met LISA in 2035, kunnen dit verder bevestigen, afhankelijk van financiering.
Moeilijke woorden
- stelsel — een groep sterren en gas in de ruimtestelsels
- dwergstelsel — een klein stelsel met weinig massadwergstelsels
- massa — hoeveelheid materie of gewicht van ietsmassa's
- superzwaar — zeer groot en zwaar in massa
- röntgenbron — bron die röntgenstraling produceert in het centrumröntgenbronnen
- detectielimiet — grens waaronder iets niet meer zichtbaar isdetectielimieten
- instorten — plotseling samenvallen van gas of materie
- financiering — geld dat nodig is voor een project
Tip: beweeg de muisaanwijzer over gemarkeerde woorden in het artikel, of tik erop om snelle definities te zien terwijl je leest of luistert.
Discussievragen
- Waarom is het volgens jou belangrijk te weten of kleine stelsels centrale zwarte gaten hebben?
- Zou je vinden dat projecten zoals LISA financiering moeten krijgen? Leg kort uit waarom wel of niet.
- Hoe kunnen detectielimieten ons beeld van het heelal beïnvloeden?
Gerelateerde artikelen
James Webb ontdekt vreemde exoplaneet PSR J2322-2650b
De James Webb-ruimtetelescoop observeerde PSR J2322-2650b, een citroenachtige exoplaneet met een helium-koolstofatmosfeer en mogelijke diamanten in het binnenste. De planeet draait dicht bij een snel draaiende pulsar en vraagt om meer onderzoek.
Nieuwe modellen veranderen beeld van Uranus en Neptunus
Onderzoekers van de Universiteit van Zürich gebruikten nieuwe simulaties om de binnenkant van Uranus en Neptunus te bestuderen. De resultaten laten zien dat beide planeten rotsrijk of waterrijk kunnen zijn en verklaren hun vreemde magnetische velden.
