Een recente studie, gepubliceerd in Communications Biology en gerapporteerd door Michigan State University, legt uit hoe bijen over water kunnen bewegen en hoe dat gedrag hen helpt de oever te vinden. Wanneer de onderzijde van de vleugels nat wordt, verliest die zijde zijn vermogen om lift te genereren, maar de vliegspieren blijven actief. De voortdurende vleugelbeweging creëert een hydrofoil-achtig effect: de beweging genereert golven op het water die de bij vooruit duwen.
In gecontroleerde proeven plaatsten onderzoekers individuele bijen in een ondiepe kom met een donkere sectie langs de rand. De meeste honingbijen bewogen consequent naar dat donkere deel, een gedrag dat skototaxis heet en dat waarschijnlijk duidt op oriëntatie naar land of vegetatie. Zachary Huang van de afdeling entomologie van Michigan State merkte op dat bijen dus niet zomaar willekeurig bewegen op water, maar naar donkerdere gebieden oriënteren, wat hun kans om te ontsnappen vergroot.
De studie onderzocht ook het effect van het veelgebruikte insecticide thiamethoxam. Bijen die aan dit middel waren blootgesteld verloren hun voorkeur voor donkere randen: ze bewogen willekeuriger, legden langere trajecten af en maakten veel meer bochten. De onderzoekers suggereren dat die afwijkingen wijzen op verminderde motorische controle in plaats van een gestoorde visuele oriëntatie. Vergelijkingen met metselbijen toonden dat deze solitaire soort een nog sterkere voorkeur voor donkere signalen had; zowel mannetjes als vrouwtjes oriënteerden op donker, en de vrouwelijke metselbijen bereikten de rand sneller en legden kortere afstanden af.
De auteurs merken op dat het vermogen om over water te bewegen en naar donkere ontsnappingsroutes te zoeken mogelijk ouder is dan complexe bijengemeenschappen. In de natuur komen bijen vaak water tegen — sommige halen water voor koeling in de korf, andere landen per ongeluk op vijvers of irrigatiesystemen — en de studie benadrukt dat pesticiden gedragingen kunnen beïnvloeden die weinig onderzocht zijn.
Moeilijke woorden
- hydrofoil-achtig — bewegingsprincipe dat golven gebruikt voor opwaartse kracht
- skototaxis — gericht bewegen naar donkere plekken of lichtarme gebieden
- oriënteren — zich richten naar een plaats of richting
- thiamethoxam — een veelgebruikt insecticide dat bijen kan beïnvloeden
- motorisch — betrekking hebbend op beweging en spiercontrolemotorische
- solitair — levend of werkend alleen, zonder sociale groepensolitaire
- traject — afgelegde weg of route die iets volgttrajecten
Tip: beweeg de muisaanwijzer over gemarkeerde woorden in het artikel, of tik erop om snelle definities te zien terwijl je leest of luistert.
Discussievragen
- Welke gevolgen kunnen de effecten van pesticiden op motorische controle hebben voor bijenpopulaties en bestuiving?
- Op welke manieren zou kennis over skototaxis kunnen helpen bij het ontwerpen van bijvriendelijke waterranden of landbouwpraktijken?
- De auteurs suggereren dat dit gedrag ouder kan zijn dan sociale bijengemeenschappen; wat betekent dat voor ons begrip van bijengedrag en evolutie?
Gerelateerde artikelen
Goedkope sensornetwerken meten luchtkwaliteit in Zuid‑Afrika
Wetenschappers gebruiken AI en goedkope IoT-sensoren om luchtkwaliteit realtime te meten in Zuid‑Afrika. Een pilot in Soweto leidde tot uitbreiding: volgend jaar komen 500 sensoren in het Sedibeng-district om een dichte vervuilingskaart te maken.
Onderzoekers: AI-bias komt door te simpele modellen
Onderzoekers van de University of Texas at Austin bestudeerden problematische AI-algoritmen. Zij vinden dat bias vaak ontstaat omdat modellen de complexe werkelijkheid niet goed vastleggen. Ze noemen drie belangrijke factoren en geven concrete voorbeelden.
Genderongelijkheid in nationale wetenschappelijke organisaties
Internationaal onderzoek laat zien dat vrouwen nog steeds ondervertegenwoordigd zijn in wetenschapsacademies. De studie noemt beperkte vooruitgang en roept op om gendergelijkheid vast in regels, budgetten en strategieën op te nemen.