Een recente studie, gepubliceerd in Communications Biology en gerapporteerd door Michigan State University, legt uit hoe bijen over water kunnen bewegen en hoe dat gedrag hen helpt de oever te vinden. Wanneer de onderzijde van de vleugels nat wordt, verliest die zijde zijn vermogen om lift te genereren, maar de vliegspieren blijven actief. De voortdurende vleugelbeweging creëert een hydrofoil-achtig effect: de beweging genereert golven op het water die de bij vooruit duwen.
In gecontroleerde proeven plaatsten onderzoekers individuele bijen in een ondiepe kom met een donkere sectie langs de rand. De meeste honingbijen bewogen consequent naar dat donkere deel, een gedrag dat skototaxis heet en dat waarschijnlijk duidt op oriëntatie naar land of vegetatie. Zachary Huang van de afdeling entomologie van Michigan State merkte op dat bijen dus niet zomaar willekeurig bewegen op water, maar naar donkerdere gebieden oriënteren, wat hun kans om te ontsnappen vergroot.
De studie onderzocht ook het effect van het veelgebruikte insecticide thiamethoxam. Bijen die aan dit middel waren blootgesteld verloren hun voorkeur voor donkere randen: ze bewogen willekeuriger, legden langere trajecten af en maakten veel meer bochten. De onderzoekers suggereren dat die afwijkingen wijzen op verminderde motorische controle in plaats van een gestoorde visuele oriëntatie. Vergelijkingen met metselbijen toonden dat deze solitaire soort een nog sterkere voorkeur voor donkere signalen had; zowel mannetjes als vrouwtjes oriënteerden op donker, en de vrouwelijke metselbijen bereikten de rand sneller en legden kortere afstanden af.
De auteurs merken op dat het vermogen om over water te bewegen en naar donkere ontsnappingsroutes te zoeken mogelijk ouder is dan complexe bijengemeenschappen. In de natuur komen bijen vaak water tegen — sommige halen water voor koeling in de korf, andere landen per ongeluk op vijvers of irrigatiesystemen — en de studie benadrukt dat pesticiden gedragingen kunnen beïnvloeden die weinig onderzocht zijn.
Moeilijke woorden
- hydrofoil-achtig — bewegingsprincipe dat golven gebruikt voor opwaartse kracht
- skototaxis — gericht bewegen naar donkere plekken of lichtarme gebieden
- oriënteren — zich richten naar een plaats of richting
- thiamethoxam — een veelgebruikt insecticide dat bijen kan beïnvloeden
- motorisch — betrekking hebbend op beweging en spiercontrolemotorische
- solitair — levend of werkend alleen, zonder sociale groepensolitaire
- traject — afgelegde weg of route die iets volgttrajecten
Tip: beweeg de muisaanwijzer over gemarkeerde woorden in het artikel, of tik erop om snelle definities te zien terwijl je leest of luistert.
Discussievragen
- Welke gevolgen kunnen de effecten van pesticiden op motorische controle hebben voor bijenpopulaties en bestuiving?
- Op welke manieren zou kennis over skototaxis kunnen helpen bij het ontwerpen van bijvriendelijke waterranden of landbouwpraktijken?
- De auteurs suggereren dat dit gedrag ouder kan zijn dan sociale bijengemeenschappen; wat betekent dat voor ons begrip van bijengedrag en evolutie?
Gerelateerde artikelen
Futurity: de tien meestgelezen onderzoeksverhalen van 2025
Futurity publiceerde eind 2025 een lijst met de tien meestgelezen onderzoeksberichten. De selectie beslaat onderwerpen als gezondheid, energie, archeologie, neurowetenschap, voeding en milieugezondheid. Lezers zijn uitgenodigd in 2026 terug te komen.
Tijd van behandeling beïnvloedt reactie van glioblastoom op chemotherapie
Nieuw onderzoek toont aan dat het tijdstip van behandeling kan veranderen hoe glioblastoom reageert op temozolomide. MGMT-activiteit en methylatie wisselen door de dag; onderzoekers stellen chronodiagnostiek en chronotherapie voor.
Pterosauriërs ontwikkelden snel vliegvermogen
Nieuw onderzoek met CT-scans van fossiele hersenholten toont dat pterosauriërs hun vliegvermogen snel ontwikkelden. Wetenschappers vergeleken hun hersenen met die van nauwe verwanten en zien grote optische kwabben en een andere breinvorm.