Trẻ em và sang chấn trong các khu vực xung độtCEFR B1
6 thg 4, 2026
Phỏng theo Guest Contributor, Global Voices • CC BY 3.0
Ảnh: Teah Rushing, Unsplash
Cuộc chiến hiện đại vượt ra khỏi chiến trường, làm tổn thương dân thường và đặc biệt trẻ em. Một trường hợp gần đây ở Gaza là một trẻ 21 tháng được trả về gia đình với những vết thương mà bác sĩ nói phù hợp với tra tấn. Sang chấn tâm lý ở trẻ có thể kéo dài suốt đời và là mối lo lớn.
Người làm việc với trẻ dùng bộ câu hỏi Kinh nghiệm Có Hại Thời thơ ấu (ACEs) — gồm 10 câu hỏi — để đánh giá sang chấn. Các câu hỏi nói về thiếu tiếp cận lương thực, nước hoặc chỗ ở; mất người chăm sóc do bệnh tật, tù giam hoặc ly hôn; bạo lực gia đình; và tiếp xúc tình dục không mong muốn. Nếu một người trải qua ba trở lên ACEs, nguy cơ PTSD, trầm cảm, lo âu, cố gắng tự tử và dùng ma túy tăng lên. Họ cũng đối mặt nguy cơ cao hơn với các bệnh thể chất như ung thư, huyết áp cao và suy tim.
Số liệu cho thấy quy mô tổn hại ở nhiều nơi. Ở Ukraine có hàng nghìn trẻ em bị giết hoặc bị thương và hàng triệu người bị di dời. Ở Tây Á các vụ ném bom được cho là đã khiến hàng trăm trẻ em bị giết hoặc bị thương và làm hư hỏng trường học cùng khu dân cư. Người phát ngôn UNICEF James Elder mô tả Gaza là “nơi nguy hiểm nhất trên thế giới để làm trẻ em”; hàng chục nghìn trẻ ở đó đã bị giết hoặc bị thương và hàng trăm nghìn em bị di dời. Ở Sudan, hàng triệu trẻ em bị di dời và thiếu tiếp cận thực phẩm, giáo dục, chăm sóc sức khỏe hoặc chỗ trú an toàn.
Cần hành động: chăm sóc nhất quán và hỗ trợ tâm lý là biện pháp đệm quan trọng. Chính phủ, tổ chức quốc tế, giáo viên, nhân viên nhân đạo và cộng đồng cần hỗ trợ giáo dục, chăm sóc sức khỏe tâm thần và điều kiện sống ổn định để bảo vệ tuổi thơ khỏi bị định hình bởi bạo lực.
Từ khó
- sang chấn — tổn thương tâm lý sau sự kiện nghiêm trọng
- tra tấn — hành vi gây đau hoặc lạm dụng thân thể
- di dời — bị chuyển khỏi nơi ở vì chiến tranh hoặc bạo loạn
- bạo lực gia đình — hành vi gây tổn thương do người thân trong nhà
- quy mô — kích thước hoặc phạm vi của một vấn đề
- nguy cơ — khả năng xảy ra điều có hại cho sức khỏe
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ chính phủ và cộng đồng nên làm gì trước mắt để giúp trẻ em bị di dời an toàn hơn?
- Những phương pháp nào ở trường có thể giúp trẻ em vượt qua sang chấn tâm lý?
- Theo bạn, tại sao chăm sóc nhất quán và hỗ trợ tâm lý lại quan trọng cho trẻ em sống trong vùng chiến tranh?
Bài viết liên quan
Khói cháy rừng khi mang thai có thể liên quan tới tự kỷ
Nghiên cứu ở Nam California cho thấy tiếp xúc với khói cháy rừng trong ba tháng cuối thai kỳ có thể làm tăng khả năng trẻ sau này được chẩn đoán tự kỷ. Kết quả không khẳng định mối quan hệ nhân quả nhưng gợi ý cần thêm nghiên cứu.
Ứng dụng di động kèm nhắn tin giảm trầm cảm và lo âu ở sinh viên
Một nghiên cứu lớn cho thấy ứng dụng điện thoại kèm hướng dẫn cá nhân qua tin nhắn giúp giảm trầm cảm, lo âu và rối loạn ăn uống ở sinh viên. Nghiên cứu có hơn 6,200 người tham gia và được công bố trên Nature Human Behavior.