Generative AI và thay đổi chiến dịch thông tin saiCEFR B2
14 thg 11, 2025
Phỏng theo Metamorphosis Foundation, Global Voices • CC BY 3.0
Ảnh: Hartono Creative Studio, Unsplash
Một cuộc phỏng vấn đăng ngày 12 tháng 11 năm 2025 trên Antidisinfo.net, tái đăng theo thỏa thuận với Global Voices và Metamorphosis Foundation, phân tích cách trí tuệ nhân tạo sinh tạo (generative AI) làm thay đổi bản chất chiến dịch thông tin sai. Laura Jasper từ The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS) nhấn mạnh generative AI tăng tốc độ lan truyền, cho phép phát tán lặp lại trên quy mô lớn và điều chỉnh thông điệp cho các nhóm cụ thể.
Về truy vết nguồn gốc, Jasper nói rằng việc xác định tác nhân của một chiến dịch phức tạp giờ mang tính xác suất hơn là chắc chắn, vì công cụ thương mại, bên trung gian và lá cờ giả được khai thác. Bà khuyến nghị nhà phân tích gán mức độ tin cậy (thấp, trung bình, cao) và công bố cơ sở bằng chứng; cách này bảo toàn uy tín và giúp xây dựng kiến thức chung.
Các nghiên cứu của HCSS ở châu Âu và khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương cho thấy điểm yếu chung: sự phụ thuộc vào nền tảng thương mại và rạn nứt niềm tin xã hội như phân cực và niềm tin vào thể chế thấp. Để đo hiệu quả cần tập trung vào thay đổi hành vi có thể quan sát được, định nghĩa trạng thái hành vi cuối cùng cụ thể và dùng đường cơ sở cùng kịch bản ngược để kiểm chứng.
Jasper khuyến nghị kết hợp dữ liệu định lượng — khảo sát, dữ liệu di chuyển, hồ sơ giao dịch hoặc ghi chép tham gia — với dữ liệu định tính như phỏng vấn và nhóm tập trung. Bà từ chối khuyên các phương pháp ngoài luật ở các "vùng xám" pháp lý và thay vào đó đề nghị sự tham gia rộng rãi của các tác nhân địa phương, như những người xây dựng cộng đồng và nhà báo điều tra, để tăng sức chống chịu xã hội.
Từ khó
- lan truyền — sự lan rộng thông tin qua mạng và người
- truy vết — tìm nguồn gốc hoặc nguồn phát tán
- xác suất — khả năng xảy ra theo tính toán
- lá cờ giả — hành động che giấu kẻ thực sự chịu trách nhiệm
- độ tin cậy — mức người ta tin vào nguồn hoặc thông tin
- đường cơ sở — dữ liệu ban đầu để so sánh thay đổi sau đó
- vùng xám — khu vực pháp luật không rõ ràng hoặc không được quy định
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Việc gán mức độ tin cậy (thấp, trung bình, cao) cho bằng chứng phân tích có lợi gì trong công tác điều tra và công bố kết quả? Hãy nêu hai lợi ích dựa trên văn bản.
- Theo bài, phụ thuộc vào nền tảng thương mại và rạn nứt niềm tin xã hội là điểm yếu chung. Bạn thấy những rủi ro cụ thể nào khi phụ thuộc vào nền tảng thương mại?
- Jasper đề nghị tham gia rộng rãi của các tác nhân địa phương như nhà báo điều tra và người xây dựng cộng đồng. Ở cộng đồng của bạn, những hành động cụ thể nào có thể tăng sức chống chịu xã hội trước thông tin sai?
