Nhịp sinh học giúp cơ thể biết khi nào tỉnh táo hoặc buồn ngủ. Một vùng não nhỏ gọi là nhân suprachiasmatic (SCN) điều khiển nhịp đó. Nhóm ở Washington University in St. Louis phát triển công cụ tính toán mới gọi là MITE để hiểu cách các tế bào SCN giao tiếp.
Họ dùng dữ liệu ghi chép hoạt động gen từng tế bào trong nhiều tuần và tái tạo hàng chục triệu kết nối giữa hơn 8.000 tế bào trên 17 con chuột. Kết quả cho thấy chỉ một tập hợp nhỏ tế bào có kết nối cao — gọi là hub — là quan trọng để giữ đồng bộ. Khả năng điều chỉnh các tế bào này có thể giúp nhân viên làm ca và người bị rối loạn cảm xúc theo mùa.
Từ khó
- nhịp sinh học — quy trình cơ thể lặp lại theo thời gian
- nhân suprachiasmatic — vùng nhỏ trong não điều khiển nhịp
- tái tạo — làm lại hoặc dựng lại từ dữ liệu
- đồng bộ — các phần hoạt động cùng lúc với nhau
- giao tiếp — trao đổi thông tin giữa các tế bào
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn có từng thay đổi giờ ngủ vì làm ca hoặc vì mùa không? Bạn cảm thấy thế nào?
- Bạn nghĩ việc điều chỉnh một nhóm tế bào nhỏ có thể giúp người làm ca như thế nào? Nói ngắn gọn.
- Bạn thường làm gì để giữ giấc ngủ đều và khỏe?
Bài viết liên quan
Aguada Fénix: tượng đài lớn thay đổi hiểu biết về nghi lễ Maya
Một tượng đài khổng lồ ở Aguada Fénix, Tabasco (đông nam Mexico), có niên đại khoảng 1,000 BCE, được phát hiện bằng lidar và khai quật cho thấy công dụng nghi lễ như một cosmogram. Các phát hiện cho thấy tổ chức lãnh đạo hợp tác chứ không phải một vua duy nhất.