Các nhà nghiên cứu ở Đại học Busitema triển khai Banatex-EA để tinh chế thân chuối thành sợi dệt có thể quay, với tiềm năng thay thế bông và một số vật liệu tổng hợp. Dự án do Edwin Kamalha, Trưởng Khoa Kỹ thuật Polyme, Dệt và Công nghiệp, lãnh đạo, và hướng tới sản phẩm như vải, nối tóc và băng vệ sinh.
Nhóm nhận được UGX175 million từ Uganda National Council for Science and Technology và thêm A3600,364 từ UK Foreign, Commonwealth and Development Office qua chương trình SMEP. Chuối được trồng rộng rãi — khoảng ba phần tư nông dân — và nhiều thân chuối trở thành rác thải sau thu hoạch, thường để lại làm phân (pseudo-stems).
Vấn đề kỹ thuật chính là sợi ban đầu cứng và thô; các nhà nghiên cứu phát triển phương pháp làm mềm để sợi có thể quay thành chỉ. Họ hợp tác với nhà sản xuất dệt TEXFAD để thương mại hóa và với Uganda National Bureau of Standards để xây tiêu chuẩn chất lượng. National Agricultural Research Laboratories thử các giống và kết luận giống bản địa Musa hay Kayinja cho sợi bền hơn, bóng hơn và cho lượng vật liệu nhiều hơn khi chiết xuất, nên phù hợp cho dệt may và sản phẩm tóc.
Dự án gặp khó về pháp lý và thị trường: Uganda chưa thông qua dự luật công nghệ sinh học, giới hạn khả năng cải tiến giống theo di truyền; dự án cũng thiếu mã nhận diện sản phẩm quốc tế (ví dụ mã HS), làm cho việc xuất khẩu và tiếp cận thị trường khó khăn. Sự chấp nhận của người tiêu dùng chưa đồng đều và chi phí sản xuất cao là rào cản. Các đối tác đang nghiên cứu tiềm năng thị trường với Đại học Moi ở Kenya. TEXFAD tỏ ra lạc quan và đã đào tạo thanh niên về xử lý, nhưng một chuyên gia tư vấn công nghệ sinh học cảnh báo là cần nhu cầu thị trường mạnh để mở rộng sản xuất.
Bản cập nhật ngày 29 July 2025 đã sửa lỗi về việc đặt tên nhà tài trợ.
Từ khó
- tinh chế — tách và làm sạch vật liệu thô
- thân chuối — phần thân lớn của cây chuối sau thu hoạch
- sợi — mảnh từ thực vật dùng để dệt
- chiết xuất — lấy chất hoặc vật liệu từ nguồn ban đầu
- thương mại hóa — đưa sản phẩm vào thị trường để bán
- tiêu chuẩn — quy tắc hoặc mức yêu cầu cho sản phẩm
- thị trường — nơi mua bán hoặc nhu cầu của người tiêu dùng
- pháp lý — liên quan đến luật và quy định
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ việc sử dụng sợi từ thân chuối thay bông sẽ ảnh hưởng như thế nào đến đời sống nông dân ở Uganda và môi trường? Hãy nêu ít nhất hai điểm.
- Những thay đổi pháp lý hoặc chính sách nào có thể giúp dự án mở rộng và cải tiến giống theo di truyền? Hãy giải thích lý do.
- Các nhà nghiên cứu nên làm gì để tăng sự chấp nhận của người tiêu dùng và giảm chi phí sản xuất? Nêu một vài biện pháp khả thi.
