Nghiên cứu xuất bản trên Science Advances khảo sát lịch sử phân loại khoảng 2 triệu loài thuộc mọi nhóm sinh vật. Tác phẩm đặt trong bối cảnh lịch sử hơn 300 năm, khi Carl Linnaeus mô tả hơn 10,000 loài và phát triển hệ thống đặt tên hai phần được dùng rộng rãi ngày nay.
Nhóm nghiên cứu phát hiện rằng trong giai đoạn 2015–2020 trung bình hơn 16,000 loài mới được mô tả mỗi năm. Phân bố theo nhóm bao gồm hơn 10,000 loài động vật (chủ yếu động vật chân đốt và côn trùng), khoảng 2,500 loài thực vật và khoảng 2,000 loài nấm. Dựa trên xu hướng này, họ dự báo có thể tới 115,000 loài cá và 41,000 loài lưỡng cư, trong khi hiện chỉ có khoảng 42,000 loài cá và 9,000 loài lưỡng cư được mô tả; số loài thực vật cuối cùng có thể vượt hơn nửa triệu. Hiện có khoảng 2.5 million loài đã được biết, nhưng tổng số thực tế có thể lớn hơn nhiều.
Phần lớn loài mới vẫn được nhận dạng bằng đặc điểm nhìn thấy được, nhưng Wiens và đồng nghiệp lưu ý rằng khi công cụ phân tử cải thiện, các loài ẩn chỉ thấy bằng di truyền sẽ được phát hiện nhiều hơn, đặc biệt ở vi khuẩn và nấm. Họ nhấn mạnh tầm quan trọng của việc mô tả loài cho bảo tồn: loài không thể được bảo vệ cho tới khi được mô tả khoa học.
Bên cạnh đó, loài mới còn đem lại sản phẩm thiên nhiên hữu ích và cảm hứng cho công nghệ. Ví dụ, có những thuốc (chất chủ vận thụ thể GLP-1) lấy cảm hứng từ hormone ở Gila monsters, cùng các độc tố và hợp chất thực vật, nấm có tiềm năng y học, và keo dán giống tắc kè cho khoa học vật liệu. Bước tiếp theo do nhóm đề xuất là lập bản đồ nơi phát hiện loài mới để tìm các điểm nóng địa lý và nghiên cứu xem ai đã thực hiện những khám phá này; họ lưu ý 15% của tất cả loài đã biết được phát hiện trong 20 năm qua.
- Ví dụ về ứng dụng: thuốc, độc tố, hợp chất thực vật, nấm, keo dán giống tắc kè.
- Tiếp tục lập bản đồ và phân tích người khám phá để hiểu xu hướng.
Từ khó
- phân loại — sắp xếp các sinh vật thành nhóm theo đặc điểm
- mô tả — nói hoặc viết chi tiết về đặc điểm một loàimô tả khoa học
- loài ẩn — loài khó nhận ra bằng vẻ ngoài thông thường
- công cụ phân tử — kỹ thuật dùng DNA hoặc phân tử để nghiên cứu
- bảo tồn — hoạt động giữ gìn loài và môi trường sống
- điểm nóng địa lý — khu vực có số lượng loài mới phát hiện cao
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ việc mô tả khoa học một loài mới sẽ ảnh hưởng thế nào đến chính sách bảo tồn tại địa phương? Hãy nêu lý do.
- Bài viết nêu ví dụ về các ứng dụng từ loài mới (thuốc, độc tố, keo dán...). Hãy chọn một ví dụ và giải thích lợi ích tiềm năng của nó.
- Việc sử dụng công cụ phân tử có thể thay đổi hiểu biết của chúng ta về số lượng loài. Theo bạn, điều này có thể mang lại thách thức gì cho nghiên cứu và bảo tồn?
Bài viết liên quan
Giám sát không khí thời gian thực bằng AI và cảm biến ở Nam Phi
Các nhà khoa học ở Nam Phi dùng phương pháp từ vật lý hạt để theo dõi chất lượng không khí thời gian thực. Hệ thống AI_r kết hợp cảm biến IoT chi phí thấp và trí tuệ nhân tạo, đang thử nghiệm ở Soweto và mở rộng tới Sedibeng.
