Nhóm 28 nhà nghiên cứu từ nhiều viện ở Mexico kêu gọi xây dựng một khung pháp lý rõ ràng cho cây trồng chỉnh sửa gen, với lập luận rằng cần phân biệt kỹ thuật này khỏi sinh vật biến đổi gen (GMO) cổ điển. Họ nhấn mạnh rằng các công cụ như CRISPR-Cas là hệ thống chỉnh sửa bộ gen cho phép cắt, ức chế hoặc thay đổi gen cụ thể và không nhất thiết phải đưa DNA từ loài khác vào, nên nên có quy định riêng thay vì gộp chung với GMO.
Đơn kiến nghị công khai trên Change.org yêu cầu chính phủ ban hành quy định dựa trên bằng chứng, để cho phép dùng chỉnh sửa gen nhằm cải thiện các tính trạng như giá trị dinh dưỡng và khả năng chịu hạn, đồng thời có cơ chế giám sát và kiểm soát. Đơn được đưa ra sau khi Tổng thống Claudia Sheinbaum ký nghị định vào tháng 3 cấm trồng ngô biến đổi gen; nghị định nêu rằng sản xuất ngô phải không có sửa đổi di truyền vượt qua rào cản tự nhiên trong sinh sản hoặc tái tổ hợp và lấy cây chuyển gen làm ví dụ.
Một số nhà khoa học kêu gọi thận trọng: Alma Piñeyro cảnh báo các thay đổi mục tiêu có thể tạo ra tác động khuếch đại hoặc bất ngờ khi ra ngoài phòng thí nghiệm và cần phân tích đa ngành; Agustín López-Herrera nói quan điểm hiện tại của chính phủ dường như coi mọi công nghệ sinh học mới là có hại, nên quy định rõ là cấp bách.
Nhóm cũng nêu ví dụ khu vực: Argentina ban hành quy định năm 2015 và Chile năm 2017, với cách tiếp cận đánh giá từng sản phẩm hoặc coi những sản phẩm không có DNA từ sinh vật khác như sản phẩm thông thường. Miguel Sánchez, giám đốc điều hành của ChileBio, nói chỉnh sửa gen giảm thời gian và chi phí để phát triển giống mới và Mexico đang bỏ lỡ cơ hội. Ngoài yếu tố kỹ thuật, các nhà khoa học kêu gọi đưa vấn đề xã hội và kinh tế vào tranh luận để xây dựng đồng thuận và hướng dẫn giám sát.
Từ khó
- khung pháp lý — quy tắc và luật để điều chỉnh hoạt động
- chỉnh sửa — thay đổi cấu trúc hoặc trình tự của genchỉnh sửa gen, chỉnh sửa bộ gen
- biến đổi gen — thay đổi di truyền bằng công nghệ nhân tạo
- khuếch đại — làm tăng nhanh hoặc mở rộng mức độ ảnh hưởng
- nghị định — quyết định pháp lý do chính phủ ban hành
- giám sát — theo dõi hoạt động để phát hiện vấn đề
- đồng thuận — sự đồng ý chung giữa nhiều người
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ lợi ích và rủi ro chính của việc dùng chỉnh sửa gen trong nông nghiệp là gì? Hãy nêu ít nhất một ví dụ liên quan đến dinh dưỡng hoặc khả năng chịu hạn.
- Làm thế nào để việc xây dựng khung pháp lý cân bằng giữa tiến bộ khoa học và lo ngại xã hội? Nêu hai biện pháp cụ thể.
- Theo bạn, việc tham khảo kinh nghiệm của Argentina và Chile có thể giúp Mexico như thế nào khi soạn quy định mới?