Một nghiên cứu toàn cầu do Trường Khoa học và Chính sách Dinh dưỡng Gerald J. và Dorothy R. Friedman thuộc Đại học Tufts dẫn đầu, công bố trên tạp chí Nature Food, phân tích cách lựa chọn thực phẩm có thể đồng thời đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng, giảm phát thải khí nhà kính và giảm chi phí tiền bạc tại từng quốc gia. Nghiên cứu nhằm hỗ trợ các tranh luận chính sách về giảm phát thải của hệ thống thực phẩm mà không làm tăng bất an lương thực.
Các tác giả dùng mục tiêu của Rổ Thực phẩm Lành mạnh — tiêu chí mà các cơ quan của Liên Hợp Quốc và các chính phủ quốc gia sử dụng — để xác định các loại thực phẩm đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng cơ bản. Với từng loại thực phẩm, họ thu thập ba loại dữ liệu: tính sẵn có và giá cả ở mỗi quốc gia, tỷ lệ mà thực phẩm đó chiếm trong nguồn cung của nước đó, và mức phát thải khí nhà kính trung bình toàn cầu liên quan đến sản phẩm. Dựa trên dữ liệu này, họ mô phỏng năm chế độ ăn cho mỗi quốc gia.
Kết quả mô phỏng bao gồm các con số cụ thể cho một số chế độ ăn: chế độ tham chiếu sử dụng các sản phẩm phổ biến nhất (năm 2021) có khoảng 2.44 kilograms CO₂-equivalent mỗi người mỗi ngày với chi phí $9.96 mỗi ngày; chế độ chuẩn giảm thiểu tác hại khí hậu là 0.67 kilograms với chi phí $6.95 mỗi ngày; chế độ lành mạnh tối thiểu hóa chi phí có 1.65 kilograms với chi phí $3.68 mỗi ngày; và kịch bản kết hợp cho ra khoảng 1.86 kilograms với chi phí khoảng $6.33 mỗi ngày.
Phân tích cho thấy trong hầu hết các nhóm thực phẩm, lựa chọn có chi phí thấp nhất cũng có phát thải thấp hơn vì chúng thường dùng ít nhiên liệu hóa thạch và ít thay đổi sử dụng đất hơn. Tuy nhiên, có đánh đổi rõ giữa thực phẩm nguồn gốc động vật và lương thực giàu tinh bột: sữa thường rẻ hơn và phát thải ít hơn nhiều so với thịt bò, còn một số loài cá nhỏ có phát thải thấp hơn ở mức chi phí trên calo trung gian. Gạo, dù thường rẻ, ở một số nước phát thải cao hơn do ruộng ngập nước tạo ra khí mê-tan. Các tác giả lưu ý rằng một số giảm phát thải sẽ cần đầu tư, nhưng chọn các mặt hàng rẻ hơn tại cửa hàng thường có thể giảm dấu chân khí hậu của chế độ ăn. Source: Tufts University
Từ khó
- phát thải — lượng khí gây ô nhiễm được đưa vào không khígiảm phát thải
- chi phí — số tiền cần trả cho một hoạt động
- chế độ ăn — tập hợp thực phẩm người ăn hàng ngày
- mô phỏng — tạo mô hình để dự đoán kết quả
- nguồn gốc động vật — được sản xuất từ sinh vật như gia súc
- ruộng ngập nước — đất trồng thường xuyên có nước đọng hoặc ngập
- mê-tan — một loại khí gây hiệu ứng nhà kính mạnh
- dấu chân khí hậu — tổng lượng khí gây biến đổi khí hậu
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bài viết nói chọn mặt hàng rẻ hơn tại cửa hàng thường có thể giảm dấu chân khí hậu. Bạn có thể nêu một ví dụ thực tế ở nước bạn không? Giải thích ngắn gọn.
- Tác giả lưu ý một số giảm phát thải sẽ cần đầu tư. Bạn nghĩ các chính sách nên ưu tiên đầu tư vào lĩnh vực nào để giảm phát thải hệ thống thực phẩm? Hãy nêu lý do.
- Khi có đánh đổi giữa thực phẩm nguồn gốc động vật và lương thực giàu tinh bột, những yếu tố nào chính phủ nên cân nhắc khi đề ra chính sách?
