Ulusal düzeydeki bir çalışma, 50 yaşın üzerindeki 8,200'den fazla kişiyi 24 yıl boyunca izleyerek uzun dönemli veriler topladı. Araştırmacılar beden kitle indeksini (BMI) zamana bağlı olarak ölçtü ve hafıza ile yürütücü işlev başta olmak üzere farklı bilişsel yetilerde düzenli testler uyguladı. Yürütücü işlev terimi, duyguları yönetme, görevleri düzenleme, planlama ve konsantre olma gibi karmaşık günlük becerileri kapsıyor.
Analizler daha yüksek BMI'nin zaman içinde beyin sağlığında daha hızlı düşüşlerle ilişkili olduğunu gösterdi. Yazarlar BMI'deki her bir birim artışın bilişsel yetilerde daha hızlı gerileme ile bağlantılı olduğunu belirtti. İlişkinin en güçlü olduğu dönem çalışmanın sekizinci yılı olarak tespit edildi ve etkinin 65 yaşın üzerindeki yetişkinlerde daha belirgin olduğu saptandı.
Obezite BMI değeri 30 veya daha yüksek olarak tanımlanıyor. Araştırmacılar, bu bağlantıyı açıklayabilecek muhtemel biyolojik süreçler olarak şunları sıraladı:
- vücutta iltihaplanma,
- beyne giden kan akışının azalması,
- insülin direnci.
Bu süreçler bilişsel bozulmaya, Alzheimer hastalığına ve ilişkili demanslara yol açabilir. University of Georgia Halk Sağlığı Koleji'nden Suhang Song, kilolar kontrol altına alınırsa iki yıl içinde bilişsel gerileme hızının önemli ölçüde azalabileceğini, bu yüzden BMI'nin iyi yaşlanma açısından kolay değiştirilebilen risk faktörlerinden biri olduğunu belirtti. CDC verilerine göre Amerika Birleşik Devletleri'nde yalnızca BMI'ye dayanarak obez kabul edilenlerin oranı yüksektir; daha geniş bir tanım altında oran %75'e çıkıyor. Çalışma Journal of Neurology'de yayımlandı ve University of Georgia tarafından duyuruldu. Ayrıca ABD'de 7 milyondan fazla kişinin demansla yaşadığı ve bu sayının 2050'ye kadar iki katına çıkmasının öngörüldüğü vurgulanıyor; "Demans için bir tedavi yok," denildi.
Zor kelimeler
- beden kitle indeksi — kişinin boyuna göre kilosunun oranıbeden kitle indeksini
- yürütücü işlev — günlük görevleri planlama ve düzenleme yeteneği
- obezite — vücut yağının aşırı ve sağlıksız artışı
- iltihaplanma — vücudun bağışıklık tepkisiyle ortaya çıkan şişlik
- kan akışı — vücutta kanın bir yere gitmesi ve hareketikan akışının
- insülin direnci — vücudun insüline yeterince cevap vermemesi durumu
- demans — bilişsel yetilerin ilerleyerek kaybolması durumudemanslara
- risk faktörü — bir hastalık veya sorun ihtimalini artıran etkenrisk faktörlerinden
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- BMI'nin değiştirilebilir bir risk faktörü olması iyi yaşlanma için ne gibi fırsatlar sunar? Örnek veriniz.
- Çalışmada sayılan biyolojik süreçlerden hangisi veya hangilerinin günlük yaşamda en çok etkilenebileceğini düşünüyorsunuz? Neden?
- Bu tür uzun dönemli çalışmaların sağlık politikaları üzerinde nasıl etkisi olabilir? Kısa birkaç cümleyle açıklayınız.
İlgili makaleler
Trinidad'da Kajan Fasulyesi Festivali ve Yeni Tarifler
Diego Martin’de Florence Warrick-Joseph, 2014’teki bir kurs sonrası kajan fasulyesi festivali başlattı. İlk festival 2015’te yapıldı; topluluk yeni tarifler geliştirdi ve Warrick-Joseph ürünlerini süpermarketlerde satmayı planlıyor.
