Dry January, ocak ayında bir ay süresince alkole ara verme niyetiyle milyonlarca kişi tarafından uygulanıyor. Zaman içinde niş bir sağlık fikrinden geniş çapta benimsenen bir kültürel harekete dönüştü. Syracuse University'den Michelle Zaso, bu eğilimin daha geniş sağlık ve iyi yaşam hareketlerini takip ettiğini; sosyal medyada paylaşılan deneyimlerin geçici abstinansı görünür kılarak topluluk desteği oluşturduğunu belirtiyor.
Ocak ayı ve 31 günlük sürenin seçimi pratik nedenlere dayanıyor: tatil döneminin hemen ardından gelmesi, bazı kişilerde tatil kaynaklı yoğun içki tüketimini dengeleme şansı vermesi ve S.M.A.R.T. hedef fikrine uyması. Bu somut, zaman sınırlı hedefler ilerlemenin izlenmesini ve motivasyonun korunmasını kolaylaştırıyor; aynı zamanda ipuçları, alkolsüz kokteyl tarifleri ve kilometre taşları paylaşımını teşvik ediyor.
Araştırmalar geçici abstinansın bir dizi faydayla ilişkili olduğunu gösteriyor. Öne çıkan etkiler şunlar:
- Daha yüksek enerji
- Daha iyi uyku
- Kilo kaybı
- İyileşmiş zihinsel sağlık ve insulin direnci gibi daha sağlıklı biyolojik belirteçler
Bir çalışmada ABD'li genç yetişkinlerin yarısı challenge'a katıldıktan sonra daha az içtiklerini, %15'i ise challenge sona erdikten sonra da abstinansa devam ettiklerini bildirdi. Uzmanlar taşma (rebound) endişesine değiniyor; araştırmalar, tam ayı tamamlayanlarda taşmanın yaygın olmadığını, taşma görüldüğünde bunun genellikle ayı tamamlamayan kişilerde daha olası olduğunu gösteriyor. Zaso, uzun süre ağır içenlerin bırakmadan önce tıbbi yardım araması gerektiğini ve potansiyel olarak tehlikeli yoksunluğun göz önünde bulundurulması gerektiğini ekliyor. Uzun vadeli destek için National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism'in Alcohol Treatment Navigator ve NIAAA'nin "Rethinking Drinking" sitesindeki profesyonel kaynaklar öneriliyor. Trendin içki içmemenin damgalanmasını azaltmaya ve özellikle Gen Z arasında alkol kullanımında daha geniş düşüşlere katkı sağlayabileceği belirtiliyor.
Zor kelimeler
- abstinans — Alkolden ve benzeri maddelerden uzak durma haliabstinansı, abstinansa
- biyolojik belirteç — Vücuttaki sağlık durumunu gösteren ölçümlerbiyolojik belirteçler
- taşma — Bir davranışın veya etkinin tekrar artması durumutaşmanın
- yoksunluk — Bir madde veya alışkanlığın kesilmesiyle ortaya çıkan fiziksel durumyoksunluğun
- kilometre taşı — Büyük bir gelişme veya ilerlemenin işaretlediği noktakilometre taşları
- damgalanma — Bir kişiye olumsuz etiket veya utanç atma durumudamgalanmasını
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Dry January gibi geçici abstinans uygulamalarının bireylerin sağlık ve sosyal alışkanlıkları üzerinde hangi olumlu veya olumsuz etkileri olabilir? Örnek verin.
- Sosyal medyada paylaşılan deneyimlerin bu tür trendlerde topluluk desteği oluşturması nasıl çalışıyor olabilir? Kendi gözlemlerinizi veya örnekleri kullanarak tartışın.
- Uzun süre ağır içenlerin bırakmadan önce tıbbi yardım araması gerektiği söyleniyor. Bu önerinin nedenleri ve olası riskleri nelerdir?
İlgili makaleler
Yeni çalışma: Beynin mikroskobik parçaları büyük ağları oluşturuyor
Nature Communications’da yayımlanan araştırma, beyin görüntüleri, genetik ve moleküler haritaları birleştirerek hücre ve kimyasalların fMRI ile görülen büyük beyin ağlarına nasıl bağlı olduğunu gösteriyor. Bulgular biliş, yaşlanma ve bazı ruhsal bozukmaları etkileyebilir.
