Otizm değerlendirmelerinde uzun bekleme süreleri ABD'de devam ediyor ve kırsal bölgeler özellikle zarar görüyor; Missouri örneğinde aileler tanı için uzun süreler bekliyor ve uzman merkezlere gidince yolculuk maliyeti ile zaman artıyor. Bu gecikmeler terapi ve hizmetlere erişimi öteleyebiliyor. Araştırmacılar bu erişim sorununu azaltmak amacıyla CanvasDx adlı araçla bir deneme yürüttü.
Missouri Tıp Fakültesi'ndeki araştırma Kristin Sohl liderliğinde Cognoa, Inc. ile iş birliği içinde yapıldı. Proje ECHO Autism topluluğunu kullanarak birinci basamak hekimlerini değerlendirme sürecine dahil etti; amaç, uzman hizmeti uzak olan bölgelerde hekimleri destekleyip değerlendirme erişimini yerelde artırıp artırmayacağını görmekti. CanvasDx, yapay zeka algoritmalarını hasta verileriyle birleştirip otizm tanısının pozitif veya negatif olma olasılığını tahmin ediyor; bilgilerin yeterli olmadığı durumda sonuç "belirsiz" olarak dönüyor.
Çalışma sonuçları örneklemde 80 çocuğu içeriyor. Uzman bakım için ortalama mesafe 97 miles olarak bildirildi. Yerel bakım, tanının 5–7 ay daha erken konmasına yardımcı oldu. Cihaz hastaların %52'si için belirleyici sonuç verdi ve araştırmacılar hiçbir yanlış pozitif ya da yanlış negatif tanı üretmediğini, cihazın bir hekimin tanısıyla çelişmediğini rapor etti. Sohl, benzer araçların deneyimli hekimler tarafından kullanıldığında tanıyı hızlandırabileceğini ve değerlendirme süreçlerini sadeleştirebileceğini söyledi.
- Örneklem: 80 çocuk
- Belirleyici sonuç: %52
- Erken tanı: 5–7 ay daha önce
- Yayın: JMIR Formative Research
Zor kelimeler
- kırsal — şehir dışında, nüfusu az yerleşim alanı
- gecikme — planlanan zamandan sonra başlama veya oluşma durumugecikmeler
- erişim — bir şeye ulaşma veya kullanabilme durumuerişimi
- deneme — bir yöntemi veya aracın test edilme çalışması
- hekim — tıp eğitimi almış hasta bakımı yapan kişihekimlerini, hekimleri
- yapay zeka — bilgisayarların insan benzeri görevleri yapma yeteneği
- algoritma — bir problemi çözme veya işlem sırası talimatıalgoritmalarını
- belirsiz — kesin sonucu veya karar verilemeyen durum
- belirleyici — karar vermede sonuca etki eden önemli öğe
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Kırsal bölgelerde uzun bekleme süreleri aileler için hangi zorlukları doğurabilir? Örneklerle açıklayın.
- CanvasDx gibi yapay zeka araçlarının birinci basamak hekimleri tarafından kullanılması hangi faydaları ve hangi riskleri getirebilir? Açıklayın.
- Araştırmada cihazın yanlış pozitif veya yanlış negatif üretmediği rapor edilmiş. Bu sonucun güvenilirliğini değerlendirmek için hangi ek bilgilere ihtiyaç olduğunu düşünüyorsunuz?
İlgili makaleler
Tüberküloz Tespiti İçin Dört Yeni Yapay Zeka Aracı
Araştırmacılar, 18-21 Kasım Kopenhag’daki Union Dünya Akciğer Sağlığı Konferansı’nda tüberküloz tanı ve izlemine yönelik dört AI yaklaşımını sundu. Yenilikler nefes, öksürük, kırılganlık haritalama ve çocuk röntgeni araçlarını içeriyor.
Yapay gıda boyaları ve sağlık endişeleri
Bir uzman, Red Dye 40, Yellow 5, Yellow 6 ve Red Dye 3 gibi petrol bazlı yapay gıda boyalarının sağlık riskleri ve üreticilerin bunları 2027-28'e kadar kademeli olarak kaldırma süreci hakkında uyardı. Ayrıca olası reformülasyon ve adaletsiz dağılım sorunları ele alındı.
Karaciğerde kolesterolü kontrol eden küçük RNA bulundu
Araştırmacılar, karaciğerde kolesterol üretimini etkileyen tsRNA-Glu-CTC adlı küçük bir RNA molekülünü tespit etti. Fare deneylerinde bu RNA düzeyleri kolesterolle ilişkilendi ve azaltılması kolesterolü düşürdü; insan kan örnekleri de benzer ilişki gösterdi.