Yeni bir çalışma, kronik travmatik beyin hasarı olan yetişkinlerin bilgisayarlı bilişsel eğitimle beyin yapısında değişiklik ve bilişsel gelişim gösterebileceğini ortaya koydu. Araştırma, sinir liflerinde (beyaz madde) görülen değişikliklerin nöroplastisiteyi yansıttığını ve bunun düşünme becerileriyle ilişkili olduğunu bildirdi.
Çalışmada 24–56 yaşları arasında 17 yetişkin rastgele deney ve kontrol grubuna ayrıldı. Deney grubunda yer alan katılımcılar Brain Fitness Program 2.0 adlı bilgisayar programını kullandı. Programdaki görevler şunlardı:
- hece dizilerini hatırlama,
- farklı ses frekanslarını ayırt etme,
- sözlü bir hikâyeden ayrıntıları geri çağırma.
Katılımcılar 14 hafta boyunca, toplam 40 oturum halinde ve her biri bir saat süren eğitimleri tamamladı. Araştırma ekibi, difüzyon manyetik rezonans görüntüleme ile beyin boyunca hareket eden su moleküllerinin hız ve yönünü ölçtü; bu ölçümler sinir lifi yollarındaki yapısal değişiklikleri ortaya koydu. Oyunları tamamlayanlar, kontrol grubuna kıyasla zaman içinde nöroplastisite açısından anlamlı değişiklikler sergiledi ve bu yapısal değişiklikler işlem hızı, dikkat ile çalışma belleğindeki kazanımlarla ilişkilendirildi.
Gerald Voelbel, çalışmanın beyaz maddede değişiklikler gösterdiğini ve kronik beyin yaralanması olan yetişkinlerde bilgisayarlı bilişsel iyileştirmenin nöroplastisiteyi tetikleyebileceğini belirtti. Araştırma Journal of Neurotrauma dergisinde yayımlandı; kaynak NYU olarak verildi.
Zor kelimeler
- nöroplastisite — Beynin yapısal ve işlevsel olarak değişebilme yetisinöroplastisiteyi
- beyaz madde — Beyindeki sinir liflerinden oluşan doku katmanıbeyaz maddede
- difüzyon — Moleküllerin rastgele yer değiştirme hareketi
- işlem hızı — Bilginin beyin tarafından hızlı işlenme derecesi
- çalışma belleği — Kısa süreli bilgi tutup kullanma yeteneğiçalışma belleğindeki
- rastgele — Önceden belirlenmemiş, şansa dayalı seçim veya dağılım
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Bilgisayarlı bilişsel eğitim kronik beyin yaralanması olan kişilerde nöroplastisiteyi tetikleyebilir. Sizce bu tür programlar hangi durumlarda daha yararlı olur? Neden açıklayın.
- Çalışmadaki katılımcı sayısı 17 idi. Bu örneklem büyüklüğünün araştırma sonuçlarına etkileri neler olabilir? Kısaçe cevaplayın.
- Bu eğitimler günlük yaşamda hangi bilişsel becerileri geliştirebilir? Örneklerle anlatın.
İlgili makaleler
Yeni çalışma: Beynin mikroskobik parçaları büyük ağları oluşturuyor
Nature Communications’da yayımlanan araştırma, beyin görüntüleri, genetik ve moleküler haritaları birleştirerek hücre ve kimyasalların fMRI ile görülen büyük beyin ağlarına nasıl bağlı olduğunu gösteriyor. Bulgular biliş, yaşlanma ve bazı ruhsal bozukmaları etkileyebilir.
Yapay zeka seyahatleri duygulara göre kişiselleştiriyor
Üretken yapay zeka, gezginlerin duygularını ve tercihlerini okuyarak seyahatleri gerçek zamanlı planlayabiliyor. İşletme profesörü Juan Luis Nicolau, bu teknolojinin turizm araştırmalarında yeni alanlar açtığını ve gizlilik riskleri taşıdığını söylüyor.
